Қазақтың тыйым ишаралары дәстүрлі түсініктердің тұтас кешенімен байланысты. Мысалы, «белді таянбайды» деген тыйым бар, өйткені бұл қимыл, әдетте, жерлеу кезінде айтылатын «жоқтау» барысында қолданылады. Бұл ишарадағы бел адам денесінің киелі, орталық бөлігі ретінде ұғынылады: өлім адамның тұтастығын бұзады. Дәстүрлі мәдениетте белбеуге, оның әшекейіне ерекше мән берілген. Қазақ мәдениетінде күні бүгінге дейін ең жақын ер адамдар туысы қайтыс болғанда белін көбіне ақ матамен не орамалмен буып қояды.

Тыйым ишараларының бірі — «таяққа сүйенуге болмайды». Таяқ не асатаяқ қазақтардың жерлеу-аза тұту ғұрпында қолданылған. Жақын адамы қайтыс болғанда ер адамдар таяққа сүйенген, сондықтан бұл ишараны күнделікті өмірде қолдану жаман ырым саналған. Жерлеу-аза тұту салтында сүйеніш, яғни таяқ, әлем ағашының моделін, ер азаматтың күш-қуатын білдіреді. Сондықтан сондай ауыр сәтте оған сүйену — ғаламның қуатын қабылдап, қайғыны көтеріп өтуге күш алу дегенді меңзейді.

Әйелдерге қатысты тыйым ишараларының бірі — «шашыңды жайма» және «шашыңды жұлма». Күнделікті өмірде бұл жаман ырым деп есептеледі. Мұндай ишаралар тек жерлеу-аза тұту ғұрпында ғана қолданылған. Марқұмды осындай қимылдармен жоқтау, яғни шаш жұлу, бұрым кесу, дене мен бетті тырнау сияқты әрекеттер түркі-моңғол халықтарында кең таралған дәстүр. Мұны кемінде екі қырынан қарастыруға болады. Біріншісі — шаштың киелі күші туралы түсінік. Екіншісі — әйелді күйеуімен бірге жерлеу көне ғұрпының өзгеріске ұшыраған түрі. Уақыт өте келе «күйеуінің қабірінде әйелді өлтіру, ұрпақ жалғастыру инстинктін өтеуге бағытталған ғұрып болудан қалып, әйелдің өзін тұтас құрбан етудің орнына оның болмысының бір бөлігін құрбан етуге ауысты» [4]. Мұнда шаш әйелдің өзінің символдық «орынбасары» ретінде көрінеді.

Бірқатар тыйым ишаралары босаға мен есік жақтауына байланысты: «босағаға сүйенбе», кіреберісте тұрма — «босағада тұрма», табалдырыққа отырма — «табалдырықта отырма». Бұлардың барлығы тұрғын кеңістіктің осы бөліктерін киелі санаумен және олардың мәдениеттегі ерекше орнымен байланысты. Босағаның есік құрылымындағы «тірек» қызметі қазақтың «шаңырақ биік, босаға берік болсын!» деген ақ тілегінен де анық көрінеді. Табалдырық — үй мен сыртқы әлемнің арасындағы символдық шекара, жын-шайтан үшін өтпес тосқауыл, Төменгі әлемге бағытталған шекаралық кеңістік. Көне түркілердің түсінігінде ол тек тірілер мен өлілер әлемінің арасындағы шек емес, сонымен бірге үйді қорғайтын ата-баба рухтары мекендейтін орын болып саналған.

Ш. Ж. Тохтабаева қазақ мәдениетінде аяқты айқастыруға, саусақтарды айқастыруға, қолды кеудеге айқастырып ұстауға, жаулықтың ұшын алдына байлауға тыйым салынғанын атап өтеді. Мұның бәрі ұқсастық қағидасы бойынша адамның өмір жолын және өз болашағын «жауып тастауы» мүмкін деп түсінілген [10, 45-б.].