Қойдың жауырынын қазақтар жауырын деп атайды, ал одан жауырын арқылы бал ашатын ежелгі балгерлердің атауы — жауырыншы сөзі шыққан. Мұндай бал ашу түрі көптеген халықтарда кездеседі. М.Ч. Джуртубаев [6] оның толық сипаттамасын береді: бал ашу үшін көбіне үш жасар қойдың жауырыны таңдалып, оны отқа қыздырып, бетінде айқын сызықтар мен жарықтар пайда болғанша ұстаған. Балқарлар мен қарашайлардың түсінігінде жауырын әлемнің үш бөліктен тұратын бейнесі болып саналған, онда әрбір бөлік белгілі бір саланы білдіріп, сәйкесінше сызықтар мен жарықтардың сипатына, түсіне қарай болжам жасалған.

Бал ашудың бұл тәсілі моңғолдарда да кең таралған. Зерттеушілер Л.Г. Скородумова мен А.А. Соловьева былай деп сипаттайды: сөйлеп тұрған адам жауырынға әр қырынан «қарай» отырып, жай ғана тілек білдірмей, отбасыға, үй иесіне және басқаларға игілік боларын алдын ала болжайды. Осындай ізгі тілек айтқан адамға: «Жауырынға арнап ақ тілек айтқан жан жетпістен асып өмір сүрсін, ал айтқан тілектері орындалсын!» — деп жауап береді [17, 58-б.].

Қой жауырынының семиотикалық мәніне қатысты қызықты мәліметтер бурят мәдениетінде де кездеседі. А.А. Бадмаевтың [3] пікірінше, ол аналық тектің символдық көрінісі ретінде қарастырылады. Жауырын балаларға қатысты ғұрыптарда да маңызды рөл атқарған, соның ішінде баланы алғаш бесікке бөлеу рәсімінде қолданылған. Осетиндерде де қойдың жауырын сүйегі елеулі мәнге ие болған: олардың түсінігінде ол ерекше магиялық күшке ие болып, қоғам өміріндегі алдағы өзгерістерді, сондай-ақ нақты бір адамның тағдырын көрсете алатын қасиетке ие болған.

Мәдениеттанушы З. Наурзбаеваның пайымдауынша, қазақтарда бал ашудың екі тәсілі болған: бірі — отқа қақтап бал ашу, екіншісі — жауырынның өз құрылымына қарап болжау. Бірінші тәсіл сонымен бірге әскери магия мен әскери ғұрыптардың бір бөлігі саналып, сол арқылы алдағы жорықтың немесе шайқастың барысы болжанған. Бұдан бөлек, ер адамның тұрмысқа шыққан әпке-қарындасының жағдайын білуге арнайы келгенінде, оған құрмет белгісі ретінде қойдың жауырыны ұсынылған.

Қазақ және тұтастай түркі-моңғол мәдениетінде қой жауырынының қолданылу аясы кең болған. Ол бір жағынан болжау құралы, яғни Көк еркінің «жеткізушісі» ретінде танылса, екінші жағынан тұмар-қорғаушы қызметін атқарған. Қазақтарда жауырын үйге құт-береке мен бақыт тілеудің нышаны, қорғаныш пен күштің белгісі, сондай-ақ оны ұсыну арқылы көрсетілетін құрметтің белгісі ретінде қабылданған.