Түстік символика қазақ музыкалық мәдениетіндегі бірегей құбылыстардың бірі — «қоңыр дауыс» ұғымынан да айқын көрінеді. «Қоңыр» деп аталатын дауыс пен домбыра тембрі еуропалық классикалық музыкалық жүйедегі дыбыс тембрінің анықтамасына толық сай келе бермейді. «Қоңыр» лексемасының тура мағынасы — қоңыр түс. Алайда бұл ұғым полисемантикалық сипатқа ие болып, дыбыстық, есту арқылы қабылданатын және түстік музыкалық-эстетикалық түсініктерді өз бойына біріктіреді [18, 161-б.]. Қоңыр дауыс — обертондары мол, негізінен төмен үнге тән ерекше тембр [4, 15-б.].

Метафизикалық, яғни мәдени-философиялық деңгейде қоңыр — қазақтың дәстүрлі мәдениетінің рухын аңғартатын көп мағыналы сөз [7, 67-б.]. Әншілік мәдениетте қоңыр дегеніміз — жұмсақ, байсалды, әсем дауыс, көбіне ер адам дауысы, сондай-ақ бірқалыпты әуен. Қоңыр түс жұмсақ реңктерді, жылылықты, мейірімділікті және тартымдылықты сипаттау үшін қолданылады. Қазақтар белгілі бір құбылыстың ерекше жұмсақтығы мен жағымдылығын айқындау қажет болғанда осы түске жүгінеді: аптаптағы саялы самал жел, мамыражай жылы түн, жайлы күз және тағы басқалар. Домбыра мен қобыздың жағымды үні, әншінің жұмсақ тембрі, лирикалық әндер — мұның бәрі қазақ танымында қоңыр түспен астасып жатады [8, 33-б.]. Қоңыр түсті осылайша ұғыну тәңіршілдіктің архаикалық түсініктерімен сабақтас, мұнда төмен үннің өзі магиялық «мәтін» ретінде қабылданып, оның бастауы бәдік, арбау, дұға, заклинание тәрізді көне тәжірибелерден тарайды.