Қысқаша энциклопедия Қазақ мәдениетінің белгілері мен нышандары
Тәжім ету
Қазақтардағы «тәжім ету» деп аталатын күйеудің сәлемдесу ишарасы ерекше қызығушылық тудырады. Қазақтың үйлену ғұрпында бұл — күйеу жігіт қалыңдық үйіне келген кезде орындалатын рәсімдердің бірі. Күйеуді ауыл-аймақ болып қарсы алған, сол сәтте күйеу жігіттің серіктері аттан түсіп, ал күйеудің өзі тәжім жасап, яғни терең иілген.
Бұл ишараның мәнін «тәж» сөзі ашады. Ол «тәж», ал кең мағынасында «бас» деген ұғыммен байланыстырылады. Түркілік үйлену ғұрпындағы «тәж» ұғымы «басымды идім, құрмет көрсеттім» деген мағынада түсіндіріледі. Бас — киелі жоғарғы бөлік, ал бұл жағдайда ер-азаматтың басын июі — терең құрмет пен ризашылықтың ең жоғары белгісі.
Кейбір зерттеушілер «тәжім» ишарасын әйелдер де, әсіресе келіндер де жасайтынын атап көрсетеді. Жалпы алғанда, «сәлем ету» мен «тәжім» өзара мағыналас, синонимдес ұғымдар болып саналады.
ШайгОзова Ж.Н., Наурзбаева А. Б.
Краткая энциклопедия знаков и символов казахской культуры.
Алматы: КазНИИК, 2023.