Домбыра — қазақ мәдениетінің басты рәміздерінің бірі: «Нағыз қазақ — қазақ емес, нағыз қазақ — домбыра». Бұл музыкалық аспаптың сакралды мәні оның құрылымынан да көрінеді. Домбыраның үш бөлігі — шанағы, мойны және басы — халықтық түсінікте Ғаламның моделін, яғни Жоғарғы, Ортаңғы және Төменгі әлемдерді бейнелейді. Домбырадан шығатын дыбыстар аян ретінде қабылданса, күй тарту үдерісінің өзі сол әлемдерге жасалатын рухани сапар іспетті ұғынылады. Сондықтан домбыра — әлемдік тәртіптің көрінісі, таза қуаттардың өткізгіші. Оны тартушы адам ғарыштық күштердің тепе-теңдігін сақтап, Ғарышты, Табиғатты және Адамды үйлесімді бірлікке тоғыстырады.

Қазақ түсінігінде домбыра — тірі аспап. Музыканттар ол туралы «дейді», «деді», «деген екен» деп сөйлейді, яғни оны тіл қататын жанды құбылыс ретінде қабылдайды. Домбыраға қатысты көптеген бейнелі атаулар қалыптасқан: «қазақ музыкалық аспаптарының патшайымы», «қазақтың жүрегі мен жаны», «көшпелі қазақтың бесігі», «қазақ халқының сенімді серігі», «қазақ халқының тынысы мен тіршілігі». Халық санасында домбыра махаббатты, өмірге деген сүйіспеншілікті, жерге, көкке, Күнге, Әлемге, Ғарышқа деген іңкәрлікті, табиғаттан туатын шабытты, ішкі жан дүниенің үйлесімін, қазақ халқының тарихы мен мәдениетін, ғасырлар даналығын, көшпелі тайпалардың сазды шежіресін бейнелейді. Ол табиғат үндерінің барша реңкін де, адам көңіл күйінің сан алуан қалпын да жеткізе алатын сезімтал аспап ретінде танылады. Домбыра әрдайым үйдің ең төрінде, ең құрметті орнында сақталады.