Қысқаша энциклопедия Қазақ мәдениетінің белгілері мен нышандары
Қазақ өнерінің белгілері мен символдары
Киіз үй семиотикалық кеңістік ретінде
Қазақ ою-өрнегінің тілі
- «Дөңгелек»
- «Күн нұры»/«Күн көзі»
- «Төртқұлақ»
- «Шимай»
- «Жұлдыз»
- «Ай»/«Айгүл»/«Айшық гүл»
- «Кемпірқосақ»
- «Шаршы»
- «Тұмарша»
- «Балдақ»
- «Ирек»
- «Су өрнек»
- «Төртүшкіл»
- «Қармақ»
- «Шынжыра»
- «Қарға тұяқ»
- «Қошқар мүйіз»/«Қос мүйіз»/«Сыңар мүйіз»
- «Аттабан»/«Аша тұяқ»
- «Құсмұрын»/«Құсқанат»/«Құсмойын»/«Құстаңдай»/«Қазмойын»
- «Ағаш гүл»
- «Ит құйрық»
- «Өткiзбе»/«Өркен»
- «Түйетабан»/«Өркеш»/«Ботамойын»/«Ботакөз»
- «Гүл»/«Қызғалдақ»/«Райхангүл»
- «Бөрi кұлақ»
- «Масақ гүл»«Арпабас»
- «Өрмекші»/«Алақұрт»
- «Жылан»/«Жыланбас»/«Жыланбауыр»
Дәстүрлі костюм семиотика аясында
Қазақ зергерлік өнерінің символ шығармашылығы
Материалдың символикалық мазмұны (қолөнер, қолданбалы өнер)
Қазақ музыкасының таңбалық табиғаты
«Шынжыра»
Өрнек көзге тұтас, үзілмейтін ою түрінде көрінеді, бұл оның атауына толық сәйкес келеді. Геометриялық тізбек түріндегі ең қарапайым бастапқы үлгілері неолит дәуірінің керамикасынан-ақ кездеседі. Қазақ мәдениетінде бұл өрнек көбіне түкті кілемдердің жиектерінде бейнеленеді. Тізбектің өзіндік мағынасы екіжақты: бір жағынан, ол бөліктердің біртұтас бүтінге бірігуін, өзара тәуелділікті білдіреді. Сонымен қатар тізбек Аспан мен Жерді жалғайтын баспалдақты, Ғаламды, ерлі-зайыптылық байланысты, қарым-қатынасты, тұрақты әрі берік бірлікті де меңзеуі мүмкін. Болжам бойынша, бұл өрнектің дәстүрлі мәдениеттегі қолданысы ізгі тілек мәніне ие, яғни бірлікте өмір сүруді аңғартатын графикалық тілек мәтіні болып табылады.
ШайгОзова Ж.Н., Наурзбаева А. Б.
Краткая энциклопедия знаков и символов казахской культуры.
Алматы: КазНИИК, 2023.