Сырға — әлем халықтарының бәрінде кездесетін, пішіні алуан түрлі әйел әшекейлерінің бірі. Оның формасы әйелдің жасына және әлеуметтік мәртебесіне қарай өзгеріп отырған. Қазақ қыздарының ең алғашқы сырғалары қарапайым шығыршық түрінде болса, бойжеткен шаққа жеткенде олардың пішіні күрделеніп, әшекейі байи түскен. Бала туу жасындағы әйелдердің сырғалары өрнегі мен безендірілуінің молдығымен ерекшеленген, бұл ұрпақ өрбіту идеясымен байланыстырылған. Ал жасы ұлғайған сайын сырға түрлері қарапайымдала түскен. Сырғаның жоғары мәртебесі құлақ тесу ғұрпынан да айқын көрінеді. Қазақ арасында «құлақ тесу — қыздың сүндеті» деген сөз бар. Бұл тіркес аталған рәсімнің инициациялық мәнін білдіреді. Сырға тағу кезінде: «Құлағың ауырмасын, жаманшылық естіме, бетің ажарлы болсын», — деп тілек айтылған. Түркі мәдениетінде ұзатылар жастағы қыздарды «сырғалы» деп атаған, яғни бұл «сырға тағатын қыз» дегенді білдірген.

Қыздар көбіне аспан денелеріне қатысты, яғни күн, ай, жұлдыз секілді белгілермен, сондай-ақ өсімдік тектес нышандармен, мысалы тұқым, күлте бейнелерімен әшекейленген сырғалар таққан. Мұндай өрнектердің семантикасы аспан шырақтарының тазартып, қорғаушы қасиеттері туралы түсініктерге негізделсе, өсімдік өрнектері ежелден құнарлылықтың белгісі саналған. Сырғаның пішініне қарап қыздың басы бос па, әлде тұрмыста ма екенін ажыратуға болған. Жас әйелдер көбіне ұшында салпыншағы бар сырғалар таққан, ал ол ілініп тұрған бөлшек іштегі нәрестенің, баланың нышаны ретінде түсіндірілген. З. Наурызбаеваның А. Қажғалиұлына сілтеме жасап жазуынша, құлақ сырғасының салбырап тұруы жіңішке кіндік жіпке ілінген қымбат жемісті елестетеді, ал сырғаларды жалғап тұрған тізбектің алынуы тұрмысқа шыққан әйелдің құлағын «ашып», бала көтеру мүмкіндігін білдіреді [8, 144-б.].

Жасы ұлғайған әйелдер ай тәрізді сырға — ай сырға таққан. Мұндағы жарты ай пішіні өмірдің үзілмейтін жалғастығының белгісі ретінде қабылданған. Қырық жастан кейін әйелдерге көп әшекей тағу жараспайды деп есептелген.

Сырғаның мәртебесі түркі фольклорында да айқын көрінеді. Эпостарда батырдың сүйіктісі не серігі сырғаға немесе жүзікке айналып, оның жанында бірге жүреді деген сюжеттер жиі ұшырасады. Мұнда сырға иесінің символдық алмастырушысы ретінде көрінеді.

Сырға қорғаныштық, сақтандырушы, көбейтуші, ұрпақ жалғастырушы және игі тілек білдіруші қызметтер атқарған. Ол құлақты, яғни өмірлік күш — құт кіріп-шығатын арналарының бірін, қорғайтын магиялық бұйым саналған. З. Наурызбаеваның зерттеулері көрсеткендей, сырға бала тууға қатысты маңызды «арнаны» да белгілеген [8]. Осыған ұқсас түсінік якуттарда да бар: олар құлақты адам құдайлармен байланыс жасайтын сакралды дене мүшесі деп санаған. Жаман рухтар әйел жанына құлақ арқылы енуі мүмкін деген сенім болған. Кей жағдайларда марқұм әйелдің сырғасы шешілмеген, өйткені құлағына жылан кіріп кетуі мүмкін деп есептелген. Батыс Қазақстандағы құлпытастарда әйелдердің зергерлік әшекейлері бейнеленген үлгілер де кездеседі, оларды иесінің о дүниедегі символдық қорғанышы ретінде түсінуге болады.

Түркілердің дәстүрлі мәдениетінде сырғаны ер адамдар да таққан. Әдетте олар сол құлағына бір сырға тағып жүрген, ол тұмар, қорғаныш белгісі, кейде жауынгерлік мәртебенің нышаны қызметін атқарған. Телеуіттер жалғыз ұлдың оң құлағына сырға тағып, сол арқылы жаман рухтардың жолын жапқан.