Түйме барлық мәдениеттерде бірнеше қызмет атқарған. В. Д. Нарожная оларды былайша жіктейді: утилитарлық қызметі — түйме киімді іліп қоюға арналған бекіткіш; сәндік-эстетикалық қызметі — әшекей ретінде қолданылуы; магиялық қызметі — тұмар не бойтұмар ретінде танылуы; семиотикалық немесе ақпараттық қызметі — айырым белгісі болуы [7]. Әрине, бұл қызметтердің барлығы дәстүрлі мәдениет иесі үшін тұтас бірлікте қабылданған. Қазақ түймелерінің кейбір үлгілерінде, тіпті көлемді жүзіктерде де, іші қуыс болып келетін түрлері болған. Сол қуысқа шебер кішкентай металл бөлшегін немесе ұсақ моншақтар салған. Қозғалыс кезінде олар сыңғырлаған дыбыс шығарған. Ежелгі көшпелілердің түсінігінде мұндай үн мен сыңғыр аспан мен жер арасын жалғаушы белгі саналған. Бұл жағынан ол шолпының үніне ұқсас болған. Сондықтан мұндай түймелер де өзіндік қорғаныштық қызмет атқарған.

Қазақ мәдениетінде түйме «түйме» деп аталады, алайда қазақтарда бұл атау жыланға қатысты да қолданылған. А. Т. Оналбаева және басқа зерттеушілердің пікірінше, жылан сөзін тікелей атауға тыйым салынуына байланысты оған астарлы түрде «түйме» деген атау берілген. Осылайша «жылан» мен «түйме» формалды түрде синонимдес ұғымдарға айналған [10, 169-б.].

Түркі мәдениетінде кең таралған түйме-брошь түрінің бірі — тана. Көбіне тана диаметрі шағын, дөңгелек пішінді қаптырма түрінде жасалған, шамамен 1,5–3 см көлемінде болған. Алтай халықтарында дәл осындай атаумен белгілі дөңгелек әшекей сүйектен, мүйізден, інжу тастан немесе фаянстан жасалып, ортасына тесік түсірілген. Үйлену күні оны бұрымға тағылатын әшекейге байлаған, кейін жас әйелдер оны жай ғана шашына тағып жүрген. Қазақтарда «тана тағу» дәстүрі болған: оларды киімге, бас киімге, бұрымға арналған ленталарға және басқа да бұйымдарға қадаған. Ортасына тас қондырылған тананы қазақтар «көз тана», алтын жалатылғанын «алтын тана», жалған дәнекпен әсемделгенін «сіркелі тана» деп атаған. Бұл әшекейдің атауының өзі «үлкен, мөлдіреген көз» мағынасымен байланысты. Халық арасында бүгінге дейін «көзі танадай екен» деген тіркес сақталған, ол көрікті, үлкен көзді білдіреді.