Әлем халықтарының барлығында есік «өз» бен «өзге» арасындағы шекара идеясын білдіреді. Үй ішіндегілерді қорғау үшін қазақтар киіз үйдің кіреберісіне найза — қару түрін қойған. Есік құрылысы үш бөлікті тік жүйенің семиотикалық проекциясы ретінде қарастырылады: маңдайша Жоғарғы әлеммен, есік пен оның жақтаулары Ортаңғы әлеммен, ал табалдырық Төменгі әлеммен байланыстырылады. Есіктің маңдайшасы (маңдайша — маңдай) Жоғарғы әлеммен сабақтастырылған. Мұны түрлі пәле-жаладан қорғайды деп сенілген қошқардың кәрі жілігін тұмар етіп ілу дәстүрі дәлелдейді.

Есіктің жақтаулары «босаға» деп аталады, көбіне «ақ босаға» деп те айтылады, яғни киелі ұғыммен байланыстырылған. Олар қорғаныштық мәні бар ою-өрнектермен әшекейленген. Халық түсінігінде есік жақтауы мен табалдырық киелі орын саналған, өйткені үйдің ырысы мен берекесі осында жасырынып тұрады деп сенген. Сондықтан босағаға қатысты бірнеше тыйым қалыптасқан: есік жақтауына сүйенуге болмайды («босағаға сүйенбе»), кіреберісте тұруға болмайды («босағада тұрма»). Босағаның есік құрылысындағы тірек мәні «шаңырақ биік, босаға берік болсын!» деген ақ тілектен де анық көрінеді. Оның мағынасы — шаңырағың биік, іргетасың берік болсын деген ниет.

Табалдырық үй мен сыртқы әлем арасындағы символдық шекара ретінде Төменгі әлеммен де байланыстырылған. Ол тірілер мен өлілер дүниесінің арасындағы межені және ата-баба рухтары мекендейтін орынды білдірген, мұны жерлеу-еске алу ғұрпы айқын көрсетеді. Ертеде марқұмның денесін табалдырық тұсында үш рет жоғары-төмен көтеріп-түсіру дәстүрі болған. Бұл — қайтыс болған адамның туған үйімен қоштасуының белгісі. Жаман хабар, әсіресе жақын адамның өлімі туралы қаралы хабар жеткізген адам («ескерту») табалдырықты басып, қолымен есік жақтауына сүйенген. Күнделікті тұрмыста бұлай істеуге қатаң тыйым салынған. Мұндай ишара өлім туралы «хабарды» білдірген.

«Ер адам қайтыс болған жағдайда, қалыптасқан әдет бойынша жесір әйел оның туысына тұрмысқа шығатын болған. Егер ол қайта күйеуге шығудан бас тартса, онда оны табалдырықпен некелестіру ұсынылған. Бұл жесір әйел өлген күйеуінің рухымен некелік байланыста қалады дегенді білдірген», — деп жазады [5, 175-б.].

Табалдырықтың үйлену ғұрпындағы орны да ерекше болған. Келіннің қайын атасының үйіне немесе отауға алғаш кіруі табалдырық тұсында үш рет иіліп сәлем салумен қатар жүрген. Ол есік жақтауларына басын тигізіп, табалдырықты тек оң аяқпен аттауға тиіс болған. Бұл тағзымның ең жоғары белгісі саналып, ата-баба рухтарына, қайын ата мен қайын енесіне арналды.