Қысқаша энциклопедия Қазақ мәдениетінің белгілері мен нышандары

Жеті

«Жеті» — әлемнің көптеген мәдениеттерінде қасиетті сан әрі құдайылықтың символы. Ежелгі гректер бұл санды ең жоғары кемелдікпен байланыстырған, сондай-ақ ол Афина құдайының да нышаны болған.

Қазақ мәдениетіндегі барлық сакралды сандардың ішінде «жеті» ерекше орын алады. Бұл «жеті шелпек» ғұрпында, «жеті ата» ұғымында, «Жеті жарғыда», «жеті қазынада», «жеті жұт» түсінігінде және басқа да көптеген ұғымдарда көрініс табады. Тіпті жаңа жылдың алғашқы шуақты күндерін бейнелейтін Наурыз көжені дайындауда да міндетті түрде жеті түрлі дәм қосылады.

«Жеті» санының символикасы қазақтардың дәстүрлі дүниетанымындағы әлем құрылысы туралы түсініктерді бейнелейді. Оның астарында аяқталғандық ұғымы жатыр, сондай-ақ белгілі бір межеге жету, шекке жету мәні де өзектенеді. Бұл мағына «жет» деген бұйрық рай тұлғасымен де сабақтас: жет, бар, межеге жетіп тоқта деген түсінікті білдіреді.

Encyclopedia More Item

ШайгОзова Ж.Н., Наурзбаева А. Б.

Краткая энциклопедия знаков и символов казахской культуры.

Алматы: КазНИИК, 2023.