Арабы кілем, ХХ ғ.
коллекциясы.
«Арабы кілемі» Қазақстанның кең-байтақ аумағында тоқылған. Атауының өзі олардың шығу тегінен хабар береді және бұл дәстүрдің Орталық Азияға қоныс аударған арабтардан енгенін айғақтайды.Зерттеушілер кілемнің бұл түрін арабтың үйлену тойына арналған «джихези» (араб тіліндегі jihāz — жасау сөзінен шыққан) кілемдерімен байланыстырады. Олар қыз жасауының құрамына кіріп, болашақ отбасының әл-ауқатын нышандаған. Қоныс аударушылармен бірге бұл өңірге тек тоқу техникасы ғана емес, сонымен қатар отбасылық бақыт, береке және шаңырақты қорғау ұғымдарымен астасып жатқан ою-өрнек символикасы да келген болуы керек.Н. Баженова кілемнің бұл түрі туралы былай деп жазады: «Арабы кілемге» орталық алаңның қалыптасқан орнаменталды композициясы — әртүрлі ені бар жолақтардың тігінен кезектесіп келуі тән. Кілем құрылымында екі негізгі мотив ерекшеленеді: «алабас» және «өрмекші». Бірінші мотив — табаны мен төбесі бір-бірін айнадай қайталайтын тік өзекше болып табылады. Өрнек түсі жағынан ерекшеленетін көпқабатты, сатылы үшбұрышты пішіндерден құралады. Мамандар оны Мәуелі ағаш (Өмір ағашы) деп түсіндіреді. Ал «өрмекші» өрнегі — әлемді өріп шығатын жаратушы-тоқымашының ежелгі архетипі. «Өрмекші» бейнеленген бұйымдарды жерге төсеуге болмайды (Баженова).