Әйел белдігі
Әйел белдігі. XX ғасыр. Оңтүстік Қазақстан. Барқыт, металл, штамптау, эмаль. Қазақстан Республикасы Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер музейінің қоры.
Әйел белдігі металл қаптырмалармен безендірілген белдік
Бұл бұйым сәндік және мәртебелік мәнге ие белдік әшекейлер қатарына жатады. Ол киімді бекіту қызметін атқарумен қатар, әйел киімінің маңызды көркемдік құрамдас бөлігі болған.
Бұйымның құрылымы барқыттан жасалған тоқыма негізден тұрады. Белдіктің бетіне әртүрлі пішіндегі металл қаптырмалар бірізділікпен бекітілген. Белдік ұзын таспа түрінде орындалып, белді айнала орап тағуға және бекітуге арналған. Орталық бөліктері ірілеу сәндік элементтермен күшейтіліп, композицияның негізгі көркемдік екпіндерін құрайды.
Композициялық шешімі сызықтық-осьтік қағидаға негізделген. Сәндік элементтер белдіктің бойлық осі бойынша біркелкі орналастырылған. Композициядағы ырғақ созылыңқы және күрделі пішінді қаптырмалардың кезектесуі арқылы қалыптасады. Орталық бөліктегі элементтер көлемі жағынан ірі әрі пішіні жағынан күрделірек болып келіп, бүкіл композицияның негізгі көркемдік орталығы қызметін атқарады.
Өрнектік жүйесі геометриялық және стильдендірілген өсімдік тектес мотивтердің үйлесуіне негізделген. Металл қаптырмалар бедерлеу және нақыштау тәсілдерімен орындалған өрнектермен безендірілген. Олардың құрамында симметриялы иірімдер мен сызықтық элементтер кеңінен қолданылған. Кейбір бөлшектер түрлі-түсті эмаль қондырмаларымен толықтырылып, металл бетінде жарқын түстік екпіндер қалыптастырады.
Жалпы алғанда, бұл белдік Оңтүстік Қазақстан зергерлік дәстүріне тән тоқыма негіз бен металл әшекейдің үйлесімін айқын көрсетеді. Оның құрылымы мен өрнектік жүйесі тұтас көркемдік бейне қалыптастырып, бұйымның әлеуметтік мәртебелік мәні мен эстетикалық құндылығын ерекше айқындайды.