«Умайдың бейнесі: Өткен – Болашақ». 2015. Аралас техника.
Әбілқайыр Ақмарал
Композиция «өткен шақ – болашақ» диалектикалық бинарлығы қағидатына негізделген. Алайда бұл екі таңбалық жүйе бір-біріне қарама-қарсы қойылмайды, керісінше, ортақ семантикалық кеңістіктің құрамдас бөліктері ретінде көрініс табады. Осы тұрғыдан алғанда көшпелі мәдениеттің кодтары – түйелер, киіз үйлер, ою-өрнектер – футуристік қала бейнесімен қақтығысқа түспейді, қайта бір мәдени модельдің әртүрлі қабаттары ретінде қатар өмір сүреді.Композицияның орталық бейнесі – Умай ана уақыттың медиаторы қызметін атқарады. Оның көздері жұмулы алтын түсті бетпердесі образды нақты тарихи кезеңмен байланыстырудан арылтып, архетиптік деңгейге көтереді. Осы мағынада Умай өткенге де, болашаққа да бағытталмаған; ол уақыттың үздіксіз әрі тұтас үдеріс ретіндегі мәнін бейнелейді. Мұндай шешім шығарманы уақытты мифологиялық тұрғыдан қабылдау дәстүрімен жақындастырады. Берілген контексте Умай мәдени константа, яғни жүйенің өзгермейтін архетиптік элементі ретінде көрінеді. Визуалды семиотика тұрғысынан ол шығарманың мағыналық кеңістігінің тұтастығын қамтамасыз ететін «тұрақты таңба» қызметін атқарады. Осылайша Умай бейнесі дәстүр мен жаңашылдықты, өткен мен келешекті байланыстыратын әмбебап символ ретінде көрініс тауып, туындының негізгі идеялық өзегін қалыптастырады.