Қойтас
Қошқар-Ата қорымы. Маңғыстау облысы
Бұл ескерткіш Маңғыстау өңіріне тән мемориалдық мүсін өнерінің классикалық үлгісі — қойтас болып табылады. Онда исламға дейінгі көне наным-сенімдер мен исламдық дәстүрдің терең синкретизмі көрініс тапқан.Қойтастың көркемдік шешімі пішіндердің жинақылығы және монументалдылығымен ерекшеленеді. Шебер анатомиялық дәлдікті беруге ұмтылмай, көлемнің әсерлі пластикасына баса назар аударған. Массивті дене қысқа әрі қуатты мойынмен табиғи үйлесім табады. Әсіресе шиыршықтала иілген ірі мүйіздерге ерекше мән берілген. Көшпелі мәдениеттің символдық жүйесінде мұндай мүйіздер өмір күшін, өсіп-өнуді және аспандық қамқорлықты білдіреді.Ескерткіштің бүйір беті өзіндік «баяндау алаңы» қызметін атқарады. Мұнда марқұмның әлеуметтік мәртебесі мен өмір жолын айқындайтын бедерлі бейнелер — қылыш пен балта қашалып салынған.Қойтастың жоғарғы бөлігінде араб графикасымен жазылған эпиграфикалық мәтін қашалған. Бұл жазу ескерткіштің діни-рухани мазмұнын толықтырып, оның мемориалдық сипатын айқындай түседі.