Білезік
Білезік. XX ғасыр. Солтүстік Қазақстан. Күміс, нақыштау, штамптау, бедерлеу. Қазақстан Республикасы Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер музейінің қоры.
Білезік, топсалы манжет тәрізді білезік (XX ғасыр, Солтүстік Қазақстан)
Топсалы манжет тәрізді білезік – XX ғасырдағы Солтүстік Қазақстан зергерлік өнеріне тән дәстүрлі қол әшекейлерінің бірі. Ол күнделікті және салтанатты жағдайда тағылатын бұйымдар қатарына жатады және ұстамды пластикалық шешімі мен бедерлі өрнектерінің айқындылығымен ерекшеленеді.
Материалы: күміс. Техникасы: бедерлеу (чеканка), қалыптау (штамптау), нақыштау (гравировка).
Өрнектік жүйе негізінен бедерлі соғу және сызықтық нақыштау тәсілдері арқылы орындалып, бұйым пішінінің көркемдік ерекшеліктерін айқындай түседі.
Бұйымның құрылымы толық жабыққа жақын кең білезік пішінінен тұрады. Негізі тұтас металл таспадан жасалған. Оның ішкі беті тегіс өңделсе, сыртқы бөлігі айқын бедерлі өрнектермен көмкерілген. Білезіктің ұштары қарапайым құлыптау механизмі арқылы жалғасып, бұйымның білекке берік бекітілуін қамтамасыз етеді.
Композициялық шешімі фриздік қағидаға негізделіп, сәндік элементтердің беткі кеңістікке біркелкі орналасуымен сипатталады. Негізгі өрнектік белдеу жарты шар тәрізді шығыңқы элементтердің және сызықтық нақышталған геометриялық мотивтердің кезектесуінен құралған. Бедерлі жарты шарлар композициядағы ырғақты екпіндер қызметін атқарып, бүкіл құрылымды ұйымдастырады.
Өрнектік жүйесі геометриялық және символикалық мотивтердің үйлесуіне негізделген. Зигзаг және ромб тәрізді өрнектер бұйым бойымен үздіксіз жалғасып, оның созылыңқы пішінін айқындай түседі. Бедерлі элементтер жарық пен көлеңкенің әсерлі ойынын қалыптастырып, білезіктің пластикалық мәнерлілігін күшейтеді.
Бұл білезік Солтүстік Қазақстан зергерлік өнеріне тән ықшам әрі құрылымдық жағынан айқын сәндік шешімді көрсетеді. Оның көркемдік бейнесі дәстүрлі әшекей жасаудағы ұстамдылықты, нақтылықты және өрнектің құрылымдық үйлесімін бейнелейді.