Қобыз, XXI ғасыр. Ағаш, тері, ағаш ою, ішектер, аралас техника.
Мұстафаев Алмас
Бұл қобыздың көркемдік сипатын ағаштан тұтас ойылып жасалған дәстүрлі құрылымды сақтай отырып, пішіннің архаикалық тұрғыдан интерпретациялануы айқындайды. Аспап тарихи үлгіге тән негізгі белгілерді – жарты шар тәрізді резонаторлық корпусқа жалғасатын созылыңқы мойнын, сондай-ақ көне түркі музыкалық дәстүрінен бастау алатын ысқылы орындау жүйесін сақтап қалған.Шығарманың көркемдік әсерін ағаш материалының табиғи болмысы ерекше күшейтеді. Беткі қабаттағы кедір-бұдырлар, қолмен өңдеу іздері және ағаштың табиғи пластикасының сақталуы бұл бұйымды қазіргі индустриялық өндірістен тыс өмір сүретін зат ретінде қабылдатқызады. Осы арқылы қобыз стильдендірілген реконструкция емес, дала өркениетінің көне музыкалық мәдениетімен сабақтасқан терең мәдени жадының тасымалдаушысы ретінде көрінеді.Оймышты өрнек негізінен қобыз мойнының жоғарғы бөлігінде шоғырланып, ықшам геометрияланған мәнерде орындалған. Ою-өрнек конструкциядан басым түспей, композицияның жекелеген бөліктеріне ғана көркемдік екпін береді, силуэттің тұтастығы мен пішіннің тектоникалық құрылымын айқындай түседі. Шығарманың көркемдік мәнерлілігі, ең алдымен, беткі қабаттың сәндік байлығынан емес, материалдың табиғи пластикасы арқылы жүзеге асады.Ысқыш ағаштың табиғи иілімін сақтап, аспаптың органикалық жалғасы ретінде шешілген. Мұндай көркемдік тәсіл нысанның табиғи ортамен байланысын күшейтіп, оның қолөнерге тән даралық сипатын айқындайды. Соның нәтижесінде қобыз тек музыкалық аспап ретінде ғана емес, дербес пластикалық арт-нысан ретінде де қабылданады.Бұл шығарма қазіргі Қазақстанның сәндік-қолданбалы өнеріне тән дәстүрлі пішіндерді жаңаша пайымдау үрдісін айқын көрсетеді. Автор архетиптік бейнені, материалдың табиғи фактурасын және мәдени сабақтастықты басты көркемдік құрал ретінде пайдаланып, дәстүр мен заманауи көркемдік ойдың үйлесімін бейнелейді.