Қапсырма
Қапсырма. XX ғасыр. Солтүстік Қазақстан. Күміс, ақық (сердолик), маржан, шыны, смальта, нақыштау. Қазақстан Республикасы Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер музейінің қоры.
Қапсырма
Бұл бұйым екі симметриялы сопақша бөліктен тұратын жұп қапсырма болып табылады. Бөліктер өзара топсалы буын арқылы жалғанған. Қапсырма киімнің немесе белдіктің бөліктерін біріктіруге арналған функционалдық қызмет атқарумен қатар, маңызды сәндік элемент ретінде де қолданылған.
Композициялық шешімі жұптық және айналық симметрия қағидаларына негізделген. Әр бөліктің орталық тұсында тісті жиекпен қоршалған қаптамаға орнатылған пішіні еркін ірі ақық (сердолик) тас орналасқан. Орталық тастың айналасына ұсақ дөңгелек маржан қондырмаларынан құралған сақина тәрізді белдеу жүргізілген. Бұл элементтер ырғақты ұйымдастырылған сәндік қатар құрап, композицияның тұтастығын қамтамасыз етеді.
Сәндік жүйесі материалдар мен фактуралардың контрастына негізделген. Ақық тастың тегіс әрі жылтыр беті ұсақ маржан қондырмаларының түйіршікті құрылымымен және күмістен жасалған күңгірт негізбен қарама-қарсы қойылған. Қоршау элементтері нақышталған жиектермен ерекшеленіп, композицияның құрылымын айқындап, оның графикалық мәнерлілігін күшейтеді.
Технологиялық тұрғыдан бұйым аралас техникада орындалған. Алдымен металл негіз дайындалып, оның беті нақыштау тәсілімен өңделген. Кейін ақық пен маржан қондырмалары дәнекерлеу және арнайы бекіту әдістері арқылы орнатылған. Топсалы жалғау қапсырманың еркін қозғалуын қамтамасыз етіп, оның пайдалануға қолайлылығын арттырады.
Жалпы алғанда, бұл қапсырма Солтүстік Қазақстан зергерлік өнеріне тән көркемдік ерекшеліктерді көрсетеді. Мұнда металл мен түрлі-түсті қондырмалардың үйлесімі арқылы сәндік әсер күшейтіліп, композицияның ырғақтық ұйымдасуы мен айқын құрылымдық шешімі сақталған. Бұйымның көркемдік құндылығы материалдардың байлығынан, композициялық тепе-теңдігінен және нәзік зергерлік өңдеуінен көрінеді.