Білезік
Қос білезік. XX ғасыр. Шығыс Қазақстан. Күміс, құю, бедерлеу. Қазақстан Республикасы Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер музейінің қоры.
Қос білезік —ашық үлгідегі қос білезіктер (XX ғасыр, Шығыс Қазақстан)
Қос білезік – XX ғасырдағы Шығыс Қазақстан зергерлік өнеріне тән жұп қол әшекейі. Ол күнделікті сәндік бұйымдар қатарына жатады және екі бұйымның композициялық тұтастығымен ерекшеленеді.
Материалы: күміс. Техникасы: құю, бедерлеу (чеканка).
Өрнектік безендіру тас қондырмалар мен жапсырма элементтерсіз орындалып, негізінен бедерлі соғу мен сызықтық өңдеу тәсілдері арқылы жүзеге асырылған.
Бұйымның құрылымы бірдей екі ашық білезіктен тұрады. Әрқайсысы жалпақ әрі иілген профильде орындалып, ұштары біртіндеп кеңейе түсетін пішінге ие. Мұндай шешім білезікті тағуға қолайлылық береді. Жұп күйінде тағылуы олардың сәндік әсерін күшейтіп, композициялық симметрияны айқындай түседі.
Композициялық шешімі сызықтық-фриздік қағидаға негізделіп, білезіктің бүкіл беті бойымен дамиды. Орталық бөлігін бір-бірімен сабақтасқан шиыршықтар мен өркендерден құралған өсімдік тектес өрнек алып жатыр. Шеткі бөліктерінде қиғаш бедерлі сызықтармен безендірілген өрнектік белдеулер орналасқан. Олар композицияны жиектеп, бұйымның созылыңқы пішінін айқындай түседі.
Өрнектік жүйесі ырғақтылығымен және симметриясымен ерекшеленеді. Өсімдік тектес мотивтер сызықтық геометриялық өрнектермен үйлесіп, теңгерімді әрі үйлесімді композиция қалыптастырады. Түрлі-түсті қондырмалардың болмауы бедердің айқын пластикасы мен жарық-көлеңке әсері арқылы толықтырылған. Нәтижесінде бұйымдар ұстамды болғанымен, көркемдік мәнерлілігі жоғары сәндік сипатқа ие.
Бұл қос білезік Шығыс Қазақстан зергерлік өнеріне тән қарапайым пішін мен нәзік өрнектік өңдеудің үйлесімін көрсетеді. Оның композициялық тұтастығы мен симметриясы дәстүрлі қазақ әшекейлеріндегі эстетикалық тепе-теңдік қағидаларын айқын бейнелейді.