Қапсырма
Қапсырма. XX ғасыр. Солтүстік Қазақстан. Күміс, ақық (сердолик), маржан, шыны, смальта, нақыштау, филигрань. Қазақстан Республикасы Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер музейінің қоры.
Қапсырма
Бұйым күрделі сәндік композициямен безендірілген жұп қапсырма болып табылады. Ол орталық топсалы механизм арқылы жалғасқан екі симметриялы бөліктен тұрады. Қапсырма киімнің бөліктерін бекітуге арналғанымен, оның негізгі көркемдік мәні беткі безендірілуінің ою-өрнектік шешімінде көрініс тапқан.
Композиция айқын осьтік симметрияға негізделген және крест тәрізді кеңейе түсетін пішінге ие. Орталық бөлігі тік орналасқан жалғастырушы элемент арқылы ерекшеленіп, одан жан-жаққа нәзік сымнан жасалған шиыршық өрнектер таралады. Ою-өрнек спираль тәрізді мотивтерден құралған және зерлеу техникасына тән тығыз әрі ашық өрнекті құрылым түзеді.
Сәндік өрнек алаңына ақық (сердолик), маржан, шыны және смальтадан жасалған түрлі-түсті қондырмалар енгізілген. Олар арнайы қаптамаларға орнатылып, бұйымның бүкіл бетіне біркелкі орналастырылған. Қондырмалардың орналасуы ырғақты қайталану мен симметрия қағидатына бағындырылып, композицияның тұтастығын күшейтеді. Бүйірлік шығыңқы бөліктері жарты ай пішінді элементтермен аяқталған. Бұл олардың дәстүрлі наным-сенімдермен және әшекейдің қорғаушы, тұмарлық қызметімен байланысты символикалық мәнге ие болуы мүмкін екенін көрсетеді.
Технологиялық тұрғыдан бұйым аралас техникада орындалған. Филигрань элементтері жіңішке сымдарды дәнекерлеу арқылы жасалып, күрделі ою-өрнек түзеді. Кейін олар бедерлі оймыштау және тас қондырмалармен толықтырылған. Топсалы механизм қапсырма бөліктерінің еркін қозғалуын қамтамасыз етіп, олардың сенімді бекітілуіне мүмкіндік береді.
Бұл қапсырма зергерлік шеберліктің жоғары деңгейін көрсетеді. Мұнда жетекші рөлді филигрань техникасы атқарып, күрделі пластикалық пішіндер мен графикалық айқындыққа қол жеткізуге мүмкіндік береді. Бұйым XX ғасырдағы Солтүстік Қазақстан зергерлік өнерінің дамыған дәстүрін бейнелейді. Ол сәндік байлығымен, көркемдік күрделілігімен және пішіннің символдық мағыналық көпқабаттылығымен ерекшеленеді.