Қапсырма
Қапсырма. XIX ғасырдың соңы. Шығыс Қазақстан. Күміс, құю. Қазақстан Республикасы Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер музейінің қоры.
Қапсырма
Бұйым орталық құлыптау механизмі арқылы жалғасқан екі симметриялы бөліктен тұратын жұп қапсырма болып табылады. Құрылымы ықшам әрі функционалдық мақсатқа бағытталған, киім бөлшектерін бекітуге арналған.
Композиция қатаң айна тәрізді симметрия қағидатына негізделген. Әрбір бөлік орталық нүктеде түйісетін төрт спираль тәрізді иірімнен құралған крест пішінді құрылымға ие. Ою-өрнек дәстүрлі «қошқармүйіз» мотивтерінен бастау алады, алайда мұнда ол барынша жинақталған және пластикалық тұрғыдан ықшамдалған түрде берілген.
Сәндік шешім бұйым бетінің бедерлі өңделуіне негізделген. Иірімдер дөңгелек пішінді көлемді құйма элементтер түрінде орындалғандықтан, бұйымға мүсіндік айқындық пен әсерлілік береді. Беті таяз бедерлеу және контурлық оймыштау арқылы өңделіп, спиральдардың қозғалысын және композицияның динамикасын айқындай түседі.
Технологиялық тұрғыдан бұйым құю әдісімен дайындалып, кейін қолмен өңделген. Филигрань немесе гравировка тәсілі қолданылған үлгілерден айырмашылығы, мұнда көркемдік шешімнің негізін құю технологиясының нәтижесінде қалыптасқан тұтас пластикалық пішін құрайды.
Бұл қапсырма Шығыс Қазақстан зергерлік өнеріне тән спиральды ою-өрнек дәстүрінің тұрақтылығын көрсетеді. Мұнда сәндік әсер күрделі технологиялық тәсілдер немесе түрлі-түсті материалдарды қолдану арқылы емес, силуэттің айқындылығы мен бедердің көркемдік мәнерлілігі арқылы жүзеге асырылған.