Қапсырма
Қапсырма. XX ғасыр. Батыс Қазақстан. Күміс, штамптау, зернь, қаралау. Қазақстан Республикасы Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер музейінің қоры.
Қапсырма
Бұйым орталық топсалы механизм арқылы жалғасқан екі бөліктен тұратын жұп қапсырма болып табылады. Құрылымы ықшам әрі нақты функционалдық жүйемен ерекшеленеді және киім бөлшектерін біріктіріп бекітуге арналған.
Композиция осьтік симметрия және модульдік қайталану қағидаттарына негізделген. Әр бөліктің беті белгілі бір ырғақпен орналасқан жарты шар тәрізді томпақ элементтер тобынан құралған. Бұл элементтер композицияның негізгі пластикалық мотивін қалыптастырып, көлемді бедер мен көркемдік тұтастық әсерін береді.
Сәндік шешім тегіс дөңес пішіндер мен өрнекті жиектердің үйлесіміне негізделген. Әрбір жарты шар тәрізді элемент ұсақ түйіршіктермен безендірілген сақина тәрізді қоршаумен (зерлеу, зернь) көмкерілген. Бұл қоршаулар элементтердің контурын айқындап, композицияның ырғақтық құрылымын күшейтеді. Фондық бөліктер қосымша қарайту әдісімен өңделген, нәтижесінде ашық түсті шығыңқы элементтер мен күңгірт фон арасында айқын контраст пайда болады.
Технологиялық тұрғыдан бұйым қалыптау (штамптау) әдісімен дайындалып, кейін қолмен өңделген. Жарты шар тәрізді элементтер металды соғып көтеру (выколотка) тәсілі арқылы жасалған. Одан кейін беті зерлеу және қарайту әдістерімен толықтырылып, сәндік әсері күшейтілген. Топсалы байланыс қапсырманың еркін қозғалуын және сенімді бекітілуін қамтамасыз етеді.
Бұл қапсырма Батыс Қазақстан зергерлік өнеріне тән көркемдік ерекшеліктерді көрсетеді. Мұнда сәндік әсер көлемді элементтердің ырғақты қайталануы мен беткі қабаттың контрастылы өңделуі арқылы жүзеге асырылады. Соның нәтижесінде бұйым пластикалық айқындылығымен және композициялық үйлесімділігімен ерекшеленеді.