Түйме
Түйме. XX ғасырдың басы. Батыс Қазақстан. Күміс, штамптау. Қазақстан Республикасы Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер музейінің қоры.
Түйме
Бұл бұйым жоғарғы бөлігінде бекітуге арналған ілгегі бар, созылыңқы тамшы тәрізді пішіндегі сәндік түйме болып табылады. Құрылымы тұтас металдан жасалып, бедерлі өрнекпен безендірілген дөңес пластина түрінде орындалған.
Композициялық шешімі бойлық симметрия осіне негізделіп, нақты айқындалған контур аясында ұйымдастырылған. Орталық бөлігінде созылыңқы бедерлі элемент орналасып, композицияның негізгі өзегі қызметін атқарады. Оның екі жағында үшбұрыш пішінді геометрияланған мотивтер орналасып, ырғақты сәндік қатар түзеді. Жоғарғы бөлігінде геометриялық тор құрылымына енгізілген айқыш тәрізді өрнек қосымша композициялық екпін ретінде берілген.
Сәндік жүйесі тегіс дөңес беттер мен нүктелік өрнекпен өңделген фактуралы фонның үйлесуіне негізделген. Бұйымның сыртқы жиегі ұсақ шығыңқы нүктелер қатарымен көмкеріліп, сәндік жиек қалыптастырады. Бұл тәсіл түйменің силуэттік айқындығын күшейтіп, оның көркемдік әсерін арттырады.
Технологиялық тұрғыдан бұйым қалыптау (штамптау) әдісімен жасалып, кейін қолмен өңделген. Бедерлі пішін металды соғу арқылы қалыптастырылып, одан кейін беті нақыштау және ойық салу тәсілдерімен нақтыланған.
Бұл түйме XX ғасырдың басындағы Батыс Қазақстан зергерлік өнеріне тән ерекшеліктерді көрсетеді. Оның көркемдік әсері айқын бедерге, геометрияланған өрнекке және композициялық шешімнің ықшамдылығына негізделген. Бұйым дәстүрлі әшекей өнеріндегі қарапайым пішін мен сәндік мәнерліліктің үйлесімін айқын бейнелейді.