Бозторғай, 2024 жыл. Қола, тас. Алматы.
Мұрат Біләл
Шығарма екі қарама-қарсы бейненің – кішкентай бозторғай мен қошқардың басын еске түсіретін алып, қуатты шиыршықталған мүйізді пішіннің – пластикалық үйлесімі арқылы құрылған. Осындай қарама-қарсылық жеңілдік пен салмақтылықтың, әуе мен жердің, нәзіктік пен қуаттың өзара байланысын әсерлі түрде ашады.Композицияның негізгі ырғағын спираль тәрізді иірілген мүйіздер қалыптастырады. Олар кеңістікті тұйық шеңберлі қозғалыс бойымен ұйымдастырып, бүкіл композицияның ішкі серпінін сақтайды әрі көрермен назарын бір бағыттан екінші бағытқа жетелейді. Қоланың беткі қабаты белсенді әрі еркін өңделген, бедерлі ауысулар, мүсіндеу іздері мен жұмсақ ойыстар материалдың тірі әрі қозғалыстағыдай әсерін күшейтеді.Бозторғай бейнесі ықшам әрі жинақы түрде берілген. Сәл ашылған тұмсығы мен тік бағытталған тұлғасы құстың ән салып тұрған сәтін бейнелеп, композицияға уақыттың өтуі мен ішкі серпін сезімін енгізеді. Құстың жоғарыға ұмтылған бағыты төменгі бөліктің тұйық пластикалық құрылымымен әсерлі қарама-қарсылық құрайды.Шығарманың символдық мазмұны екі архетиптік бейненің өзара әрекеттесуіне негізделген. Бозторғай – даланың үні, табиғаттың оянуы және рухани өрлеудің белгісі болса, қошқар – күштің, беріктіктің және табиғи қуаттың символы. Бұл екі образдың тоғысуы ұшу мен салмақтың, қозғалыс пен орнықтылықтың, аспан мен жердің арасындағы үйлесімділікті бейнелейтін көркемдік метафораны қалыптастырады.Тастан жасалған тұғыр композицияның монументалдық сипатын күшейтіп, оның тік бағыттағы құрылымын айқындай түседі. Қоланың тегіс және кедір-бұдыр бөліктерінің өзара алмасуы беткі қабатты көрнекі тұрғыдан құбылмалы етіп көрсетіп, жарықтың әсері арқылы пішіннің тереңдігі мен пластикалық ырғағын айқын ашады.Жалпы алғанда, шығарма табиғат бейнелерінің өзара байланысы арқылы дүниенің әртүрлі күйлерінің бірлігі мен ішкі үйлесімін бейнелейтін терең пластикалық метафора ретінде қабылданады.