Қазақстанның дәстүрлі және қазіргі заманғы өнері
Қазақстанның көркем мұрасына виртуалды саяхат
Бұл веб-галерея Қазақстанның бай көркемдік мұрасын және қазіргі өнердегі шығармашылық бағыттардың алуан түрлілігін таныстырады. Галереяда ұлттық дәстүрлерді жалғастыратын, сондай-ақ қазіргі заманғы өнер үдерістерін көрсететін туындылар ұсынылған.
Виртуалды көрмеге ұлттық бейнелерге, рәміздерге және мәдени сюжеттерге негізделген шығармалар енгізілген. Сонымен қатар мұнда Қазақстанның мәдени мұрасын заманауи көркемдік тәсілдер, жаңа бейнелеу құралдары мен технологиялар арқылы жаңаша түсіндіретін қазіргі суретшілердің еңбектері де қамтылған.
Ұсынылған шығармалар дәстүрлі өнер мен қазіргі өнердің өзара байланысын көрсетеді. Олар ұлттық дүниетанымды, мәдени бірегейлікті және халқымыздың рухани құндылықтарын тереңірек түсінуге мүмкіндік береді. Бұл материалдар арқылы тарихи-мәдени мұраның қазіргі көркемдік тәжірибеде қалай жалғасып, жаңа мазмұнмен дамып жатқанын көруге болады.
Веб-галерея Қазақстанның көркем мұрасын кеңінен насихаттауға бағытталған. Оның басты мақсаты — өнер туындыларын көпшілікке қолжетімді ету, сондай-ақ кең аудиторияның отандық мәдениет пен өнерге деген қызығушылығын арттыру.
Тәуелсіз Қазақстанның өнері
«Қазақстанның заманауи мүсін өнері»
- «Егеуқұйрық аулаушы», 2024 жыл. Қола. Алматы.
- Көктем, 2024 жыл. Алюминий.
- Бауыржан Момышұлы, 2024 жыл. Латунь. Алматы.
- Жайлау, 2016 жыл. Қола, пластик, шыны.
- Ғаламдағы мәңгілік, 2024 жыл. Мыс, гранит. Алматы.
- Қалыңдық, 2024 жыл. Қола, гранит. Алматы.
- Кентавр, 2024 жыл. Қола. Алматы.
- Мұзбалақ, 2023 жыл. Күміс, алтын, құю, филигрань. Алматы.
- Композиция, 2024 жыл. Алюминий. Алматы
- Сәукеле, 2024 жыл. Алюминий, мыс, хрусталь, аралас техника. Алматы.
- Сезім, 2024 жыл. Пеноблок. Алматы.
- Жеңімпаз, 2024 жыл. Керамика, глазурь. Алматы.
- Ана болу, 2023 жыл. Қола, тас. Алматы.
- Мүйізтұмсық, 2023 жыл. Болат, металл арқан. Алматы.
- Әңгіме, 2024 жыл. Қола. Алматы.
- Жүріп келе жатқан адам, 2024 жыл. Шамот. Алматы.
- Бозторғай, 2024 жыл. Қола, тас. Алматы.
- «Бақыт», 2024 жыл. Мыс, көркем соғу. Алматы.
- «Балбал», 2024 жыл. Қола, тас. Алматы.
- «Үміт», 2024 жыл. Қола, тас. Алматы.
- «Ана», 2024 жыл. Композит. Орал.
- «Сұлу», 2024 жыл. Қола. Алматы.
- «Виолончель», 2024 жыл. Металл, күңгірттеу. Ақтөбе.
- «Кілемші», 2024 жыл. Шамот. Алматы.
- Алма, 2024 ж. Қола. Алматы
- Әбілхан Қастеевке арналған ескерткіш. Алматы қаласы, Ә. Қастеев атындағы ҚР Мемлекеттік өнер музейінің алдында. Қола, гранит.
- «Қысым». 2021. Металл
- «Батыр» / «Көшпенді» – стимпанк стиліндегі, металдан жасалған, тісті доңғалақтар, шынжырлар және механизм бөлшектерінен құрастырылған мүсін.
Қазақстанның тәуелсіздік кезеңіндегі заманауи мүсін өнерінің дамуы Қазақстанның тәуелсіздік кезеңіндегі заманауи мүсін өнерінің дамуы – ұлттық мәдени жадының, посткеңестік көркемдік сананың жаңғыруының және қазіргі әлемдік өнер үдерістерімен ықпалдасудың өзара сабақтасуынан қалыптасқан көпқабатты көркемдік құбылыс. 1991 жылдан кейін мүсін өнері идеологиялық талаптарға негізделген монументалды реализм шеңберінен шығып, ұлттық болмыс, тарихи жады және қазіргі заман мәселелерін көркем бейнелеудің маңызды құралына айналды.
Осы тұрғыдан алғанда, мәдени мұраны жаңаша пайымдау ерекше маңызға ие болды. Соның нәтижесінде «жады мүсіні» (memory sculpture) ұғымының қалыптасуы туралы айтуға болады. Зерттеушілердің пікірінше, тәуелсіз Қазақстанның монументалды мүсін өнері тарихи сананың жаңа көркемдік моделін қалыптастырып, онда хандар, батырлар, сақ және түркі өркениетінің архетиптік бейнелері, сондай-ақ дала мәдениетінің символдары негізгі орын алады (Әбішева, 2018). Қалалық кеңістіктегі мүсіндік туындылар көркем шығарма ғана емес, сонымен бірге ұжымдық ұлттық бірегейлікті қалыптастыратын, тарихи және мәдени құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіретін маңызды құрал ретінде қызмет етеді.
Монументалды бағытпен қатар, тәуелсіздік жылдары станоктық және камералық мүсін өнері де қарқынды дами бастады. Бұл бағыттағы шығармаларда суретшілер баяндаушылық сипаттан алыстап, пішіннің, материалдың және фактураның көркемдік мүмкіндіктеріне басымдық береді. Мүсін өнері көлемнің, кеңістіктің және көрермен қабылдауының өзара байланысы арқылы мағына қалыптастыратын дербес көркемдік жүйе ретінде таныла бастады. Мұндай үрдіс У. Дж. Т. Митчелл ұсынған «визуалды бетбұрыс» (visual turn) тұжырымдамасымен үндеседі. Бұл теория бойынша қазіргі мәдениет шынайы болмысты көбіне визуалды бейнелер арқылы қабылдайды және түсіндіреді (Mitchell, 1994).
Заманауи мүсін өнерінің семиотикалық қыры оны мәдениеттің ерекше «мәтіні» ретінде қарастыруға мүмкіндік береді. Француз ғалымы Ролан Барттың пікірінше, кез келген визуалды нысан астарлы мағыналар мен мәдени кодтардың тұтас жүйесін қамтиды (Barthes, 1977). Қазақстандық мүсін өнерінде мұндай мәдени кодтарға жылқы, жауынгер, шаңырақ, құлпытас, құрбандық жануары сияқты архетиптік бейнелер жатады. Суретшілер бұл бейнелерді этнографиялық белгі ретінде емес, жадының, уақыттың және адам болмысының әмбебап рәміздері ретінде бейнелейді.
Қазіргі мүсін өнерінің дамуындағы маңызды үрдістердің бірі – мәдени гибридтену үдерісі. Хоми К. Бхабханың теориясына сәйкес, қазіргі мәдениет жергілікті және жаһандық мәдениеттердің өзара ықпалдасу кеңістігінде қалыптасады (Bhabha, 1994). Қазақстандық мүсін өнерінде бұл құбылыс көшпелі мәдениеттің дәстүрлі көркемдік формаларын contemporary art эстетикасымен ұштастырудан, жаңа материалдарды, заманауи технологияларды және тың көркемдік форматтарды қолданудан көрінеді. Нәтижесінде мүсін өнері классикалық түсініктен шығып, инсталляциялар, арт-нысандар және кеңістіктік композициялар түрінде дамып, көрерменмен және қоршаған ортамен белсенді байланысқа түседі.
Сонымен қатар, кеңістік ұғымы заманауи мүсін өнерінде көркемдік ойдың белсенді құрамдас бөлігіне айналды. Мүсін енді тек статикалық нысан ретінде емес, көрерменді шығарманы қабылдау мен түсіндіру үдерісіне тартатын интерактивті орта ретінде қарастырылады. Бұл ерекшелік пішінді бөлшектеу, деформациялау және абстракциялау тәсілдері қолданылған шығармалардан айқын байқалады. Осындай көркемдік ізденістер қазақстандық мүсін өнерін әлемдік заманауи өнер тәжірибелерімен жақындастырады.
Сонымен қатар Қазақстанның заманауи мүсін өнері – монументалды дәстүрді, камералық пластиканы және концептуалдық өнер бағыттарын тоғыстырған күрделі көркемдік жүйе. Көлемнің, материалдың және кеңістіктің көркемдік тілін пайдалана отырып, мүсіншілер ұлттық бірегейлікті мәдени мұра мен заманауи көркемдік тәжірибелерді сабақтастыратын, үнемі жаңарып отыратын ашық әрі серпінді құбылыс ретінде бейнелейді.