Қазақстанның дәстүрлі және қазіргі заманғы өнері
Қазақстанның көркем мұрасына виртуалды саяхат
Бұл веб-галерея Қазақстанның бай көркемдік мұрасын және қазіргі өнердегі шығармашылық бағыттардың алуан түрлілігін таныстырады. Галереяда ұлттық дәстүрлерді жалғастыратын, сондай-ақ қазіргі заманғы өнер үдерістерін көрсететін туындылар ұсынылған.
Виртуалды көрмеге ұлттық бейнелерге, рәміздерге және мәдени сюжеттерге негізделген шығармалар енгізілген. Сонымен қатар мұнда Қазақстанның мәдени мұрасын заманауи көркемдік тәсілдер, жаңа бейнелеу құралдары мен технологиялар арқылы жаңаша түсіндіретін қазіргі суретшілердің еңбектері де қамтылған.
Ұсынылған шығармалар дәстүрлі өнер мен қазіргі өнердің өзара байланысын көрсетеді. Олар ұлттық дүниетанымды, мәдени бірегейлікті және халқымыздың рухани құндылықтарын тереңірек түсінуге мүмкіндік береді. Бұл материалдар арқылы тарихи-мәдени мұраның қазіргі көркемдік тәжірибеде қалай жалғасып, жаңа мазмұнмен дамып жатқанын көруге болады.
Веб-галерея Қазақстанның көркем мұрасын кеңінен насихаттауға бағытталған. Оның басты мақсаты — өнер туындыларын көпшілікке қолжетімді ету, сондай-ақ кең аудиторияның отандық мәдениет пен өнерге деген қызығушылығын арттыру.
Тәуелсіз Қазақстанның өнері
Муралдар Қазақстандағы урбанистикалық өнер
- Шығармашылық топ «air G»
- Сурет – «Қала тұрғындары» («Горожане») муралы. Астана қ., Мәмбетов көшесі, 30. 2022 ж
- Суретші – Әли Закир. (Ali Zakir)
- Сурет – «Сен бүгін анаңа хабарластың ба?» («А ты звонил сегодня маме?») муралы. Астана қ., Сарыарқа даңғылы, 42
- «Peace» муралы. Астана қ., Ғ. Мүсірепов көшесі, 7. 2022 ж. Демеушісі – Tikkurila компаниясы
- «Ағашпен өмір сүру» («Жить с деревом») муралы. Астана қаласы, Бейбітшілік көшесі, 29. 2019 жыл
- Идея авторы және суретші – Темірлан ӘбеновMural by @temirlanmuralist@bekbass_art
- «Қыз өссе, елдің көркі» муралы. Астана қ., Сарайшық ауданы, Қ. Қуанышбаев көшесі, 11/4-үй
- «Тарих» муралы. Астана қ., Есенберлин көшесі, 30
- «Іле–Қаратал» муралы. @air_g_art. Фото дереккөзі: https://www.instagram.com/air_g_art/
- «Отбасы ошағы» муралы («Мейірімді адамдар» жобасы). Алматы қ., С. Сейфуллин даңғылы мен Т. Рысқұлов көшесінің қиылысы
- «Сәукеле киген қыз» муралы. Қарағанды қ., Әлихан Бөкейхан ауданы, 19-шағынаудан, 49-үй
- «Шексіздік» сериясындағы мурал. Астана қ., Сарыарқа даңғылы, 38
Қазіргі Қазақстан қалаларының қоғамдық кеңістігі стрит-арттың қарқынды дамуымен ерекшеленеді. Оның ішінде монументалды қабырға кескіндемесінің ерекше түрі ретінде мурал маңызды орын алады. Соңғы жылдары муралдар қалалық визуалды ортаның ажырамас бөлігіне айналып, тек эстетикалық емес, сонымен қатар әлеуметтік-мәдени қызмет атқаруда. Олардың пайда болуы қалалық бірегейлікті жаңаша пайымдау үдерістерін және суретші мен қоғам арасындағы визуалды коммуникацияның жаңа формаларын қалыптастыруды көрсетеді.
Композициялық тұрғыдан қазақстандық муралдар монументалдылығымен және архитектуралық контекстке бағындырылуымен сипатталады. Ғимарат қасбеті тұтас көркемдік жазықтыққа айналып, бейне терезелерге, қабат санына және конструктивтік құрылымға бейімделеді. Мұнда көбіне форманың жазық стильденуі, айқын контур, сәндік шешімдер мен қалалық ортадағы әсерлілікті күшейтетін контрастылы түстік палитра қолданылады.
Иконографиялық жағынан Қазақстан муралдары бірнеше тұрақты тақырыптық бағыттарды қамтиды. Олардың ішіндегі ең маңыздысы – ұлттық бірегейлікті айқындайтын бейнелер, тарихи және мәдени тұлғалардың портреттері, ана образы, көшпелі мәдениеттің рәміздері. Екінші топқа дала өркениетінің архетиптік мотивтері – жылқы, киіз үй, ою-өрнек және табиғат элементтері жатады. Бұл бейнелер мәдени жадтың визуалды кодтары ретінде қызмет етеді. Үшінші бағыт қазіргі урбанистикалық тақырыптармен байланысты олар қала динамикасы, жастар бейнесі, әлеуметтік және экологиялық мәселелер жатады..
Өнертанулық талдау тұрғысынан муралдың семиотикалық сипаты ерекше маңызға ие. Ол тек көркем бейне ғана емес, сонымен бірге қалалық кеңістіктің мағынасын қалыптастыратын хабарлама ретінде де қызмет етеді. Мурал суретші, қала және көрермен арасындағы дәнекерге айналады, ал оның интерпретациясы қабылдаушының әлеуметтік және мәдени контексіне тәуелді болады.
Қазіргі муралдардың мазмұны дәстүрлі символдардың сақталуы мен қайта пайымдалуының тұрақты үрдісін көрсетеді. Қазақтың көшпелі мәдениетінен бастау алатын визуалды кодтар отандық муралистердің шығармашылық тәжірибесінде жаңаша сипат алып, қалалық қабырға кескіндемесінің тіліне табиғи түрде енуде. Ою-өрнектік мотивтер, зооморфтық және космогониялық белгілер, сондай-ақ номадтық эстетиканың элементтері өз танымалдылығын сақтап қана қоймай, урбанистикалық орта жағдайында жаңа мағыналық мазмұнға ие болуда.
Бұл үрдіс Қазақстанның қазіргі монументалды өнеріне мәдени мұраның ықпалының жоғары деңгейін айқын көрсетеді. Муралдар қалалық ортаны көркем безендіру құралы ғана емес, сонымен бірге мәдени жадының тасымалдаушысы ретінде ұлттық бірегейлік пен тарихи сабақтастықты насихаттайды. Нәтижесінде дәстүрлі рәміздер заманауи көркемдік тілге бейімделе отырып, өздерінің семантикалық тереңдігі мен сакралдық мәнін сақтайтын ерекше визуалды коммуникация түрі қалыптасады.