Қазақстанның дәстүрлі және қазіргі заманғы өнері

Қазақстанның көркем мұрасына виртуалды саяхат

Бұл веб-галерея Қазақстанның бай көркемдік мұрасын және қазіргі өнердегі шығармашылық бағыттардың алуан түрлілігін таныстырады. Галереяда ұлттық дәстүрлерді жалғастыратын, сондай-ақ қазіргі заманғы өнер үдерістерін көрсететін туындылар ұсынылған.

Виртуалды көрмеге ұлттық бейнелерге, рәміздерге және мәдени сюжеттерге негізделген шығармалар енгізілген. Сонымен қатар мұнда Қазақстанның мәдени мұрасын заманауи көркемдік тәсілдер, жаңа бейнелеу құралдары мен технологиялар арқылы жаңаша түсіндіретін қазіргі суретшілердің еңбектері де қамтылған.

Ұсынылған шығармалар дәстүрлі өнер мен қазіргі өнердің өзара байланысын көрсетеді. Олар ұлттық дүниетанымды, мәдени бірегейлікті және халқымыздың рухани құндылықтарын тереңірек түсінуге мүмкіндік береді. Бұл материалдар арқылы тарихи-мәдени мұраның қазіргі көркемдік тәжірибеде қалай жалғасып, жаңа мазмұнмен дамып жатқанын көруге болады.

Веб-галерея Қазақстанның көркем мұрасын кеңінен насихаттауға бағытталған. Оның басты мақсаты — өнер туындыларын көпшілікке қолжетімді ету, сондай-ақ кең аудиторияның отандық мәдениет пен өнерге деген қызығушылығын арттыру.

Сырға

Сырға. XX ғасыр. Оңтүстік Қазақстан. Күміс, ию, ою, бедерлеу. Қазақстан Республикасы Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер музейінің қоры.

Сырға, сызықтық-созылыңқы салпыншақты сырға
(XX ғасыр, Оңтүстік Қазақстан)

Сызықтық-созылыңқы салпыншақты сырға – XX ғасырдағы Оңтүстік Қазақстан зергерлік өнеріне тән дәстүрлі әшекей бұйымдарының бірі. Ол күнделікті сәндік әшекейлер қатарына жатады және ықшам құрылымы мен қозғалмалы элементтерінің үйлесімімен ерекшеленеді.

Материалы: күміс. Техникасы: ию, бедерлеу (чеканка), ойып өрнектеу.

Бұйымның құрылымы төменгі сәндік бөлікке ұласатын созылыңқы сырға бауынан тұрады. Жалғау аймағында үшбұрыш пішінді сәндік элемент орналасқан. Осы элементтен шынжырлы салпыншақтар таралып, олардың ұштары ұсақ тамшы тәрізді бөлшектермен аяқталады. Құрылымның барлық қозғалмалы бөліктері топсалы тәсілмен бекітілгендіктен, бұйым еркін тербеліп, серпінді қозғалыс әсерін тудырады.

Композициялық шешімі тік оське негізделген және төмен қарай біртіндеп күрделене түсетін құрылымымен сипатталады. Жоғарғы бөлігі қарапайым әрі жинақы орындалса, төменгі аймағы салпыншақ элементтермен байытылған. Композицияның ырғақтық жүйесі шынжырлар мен ұсақ аяқтамалардың кезектесуі арқылы қалыптасып, тұтас әрі үйлесімді құрылым жасайды.

Өрнектік жүйесі ұстамдылығымен ерекшеленеді. Негізгі сәндік өңдеу үшбұрышты элемент пен сырға бауының бетіне шоғырланған. Мұнда нүктелік және сызықтық өрнек мотивтері қолданылған. Салпыншақтар сәндік қызметпен қатар акустикалық мәнге де ие болып, қозғалыс кезінде нәзік сыңғырлаған дыбыс шығарады.

Бұл сырға дәстүрлі қазақ зергерлік өнеріне тән ықшам пішін мен қозғалмалы сәндік элементтердің үйлесімін көрсетеді. Оның қарапайым әрі әсерлі көркемдік шешімі күнделікті қолданыстағы әшекейлердің эстетикалық және функционалдық ерекшеліктерін айқын бейнелейді.