«Кілемші», 2024 жыл. Шамот. Алматы.
Бағдат Сарсен
Шығарма пластикалық пішін мен ою-өрнектік ырғақтың өзара үйлесіміне негізделген. Мұнда адам бейнесі мәдени дәстүрдің сақтаушысы ретінде қабылданады. Тұлға барынша жинақталып, геометриялық сипатта шешілгендіктен, ол көне архаикалық пластикамен үндесіп, композицияның сәндік-символдық сипатын күшейтеді.Композицияның негізгі бөлігін маңдай жақтан қабылданатын ірі әрі орнықты көлем құрайды. Бет әлпетінің нақты белгілерінің болмауы және анатомиялық пішіндердің шартты түрде берілуі назарды жеке тұлғадан гөрі қолөнер шеберінің жинақталған бейнесіне аударады. Қолдарын артына ұстаған қалпы кейіпкердің ішкі сабырлылығын, байсалдылығын және рухани жинақылығын айқындай түседі.Шығарманың басты композициялық өзегі – тұлғаның құрылымына енгізілген тік бағыттағы ою-өрнекті жазықтық. Ромб және үшбұрыш пішіндерінен құралған геометриялық өрнек қазақтың дәстүрлі кілем оюларын еске салады. Осы арқылы қолөнер белгілі бір оқиғаны баяндайтын сюжет ретінде емес, шығарманың пластикалық тілін қалыптастыратын негізгі көркемдік құрал ретінде көрінеді.Шамот материалы өзінің табиғи түйіршікті және кедір-бұдыр фактурасын сақтап, мүсінге материалдық салмақ пен табиғилық әсерін береді. Ал өрнектің біршама тегіс орындалған сызықтары негізгі беткі құрылыммен қарама-қарсылық құрып, композицияның ырғақтық ұйымдастырылуын күшейтеді.Бас бөлігі де шартты түрде жинақталған көлем ретінде шешілген және оған енгізілген ою-өрнек жалпы пластикалық шешімнің заңдылығын жалғастырады. Бұл жерде ою адамның даралық белгілерін алмастырып, оның мәдени болмысын және ұлттық бірегейлігін білдіретін көркемдік белгіге айналған.Бұл жұмыс Қазақстанның заманауи мүсін өнеріне тән сәндік мұраны жаңаша пайымдау үрдісін айқын көрсетеді. Дәстүрлі қазақ ою-өрнегі бұл туындыда тек әшекейлеу құралы ретінде емес, композицияның құрылымын ұйымдастыратын әрі терең мағыналық мазмұнын ашатын дербес көркемдік элемент ретінде көрініс тапқан.