Әбілхан Қастеевке арналған ескерткіш. Алматы қаласы, Ә. Қастеев атындағы ҚР Мемлекеттік өнер музейінің алдында. Қола, гранит.
Нұрлан Далбай
Әбілхан Қастеевке арналған монумент дәстүрлі салтанатты ескерткіштерден өзгеше, камералық әрі психологиялық тұрғыдан ұстамды пластикалық шешіммен орындалған. Автор сыртқы қаһармандықты дәріптеуден саналы түрде бас тартып, негізгі назарды суретшінің ішкі жан дүниесіне және шығармашылық үдерісіне аударады.Композиция шығармашылыққа терең бойлаған, отырған кейіпкер бейнесіне негізделген. Дененің сәл алға еңкеюі мен бастың бұрылуы суретшінің ойға шомған күйін, ішкі толғанысын және шығармашылық ізденісін айқын көрсетеді. Палитра мен қылқалам жалпыланған түрде бейнеленіп, артық бөлшектермен күрделендірілмеген. Соның нәтижесінде олар нақты заттардан гөрі шығармашылық әрекеттің көркемдік белгілері ретінде қабылданады.Композицияда мүсіннің артқы жағындағы тік орналасқан элемент ерекше рөл атқарады. Ол жақтауды немесе мольбертті еске түсіріп, кеңістікті ұйымдастырумен қатар, шынайы өмір мен өнер әлемінің арасындағы шартты шекараны білдіреді. Бұл пластикалық шешім суретшінің қоршаған дүниені өнердің көзімен тануы мен қабылдауын бейнелейтін өзіндік «көзқарас жақтауына» айналады.Қоланың пластикалық өңделуі жұмсақ модельдеумен және ұстамды фактурамен ерекшеленеді. Сәндік элементтердің аз болуы образдың психологиялық әсерлілігін күшейтіп, суретшінің ойлы қалпын, ішкі жинақылығын және интеллектуалдық тереңдігін айқындай түседі.Гранит тұғыр өзінің қарапайымдылығы мен орнықтылығын сақтап, ескерткіштің мәдени жадымен байланысын нығайтады. Монументтің Қастеев атындағы өнер музейінің алдында орналасуы оның символдық мәнін тереңдете түсіп, қалалық кеңістік пен өнер әлемін жалғастыратын көркемдік көпір іспетті қабылдануына мүмкіндік береді.Нұрлан Далбайдың бұл туындысы монументалды мүсін өнерінің заманауи түсінігін айқын көрсетеді. Мұнда көркемдік әсер ауқымды салтанат немесе сыртқы пафос арқылы емес, кейіпкердің психологиялық тереңдігі мен пластикалық бейнелеу құралдарының нәзік әрі үйлесімді жүйесі арқылы жүзеге асқан.