«Қысым». 2021. Металл
Сәкен Нарынов
Композиция қатаң геометриялық құрылым мен пішіннің ішкі серпінді қуатының қарама-қарсылығына негізделген. Текше пішінді тор бір мезгілде әрі қаңқа, әрі шектеулі кеңістік қызметін атқарады. Оның ішкі бөлігінде пластикалық кернеу мен жинақталған қуат шоғырланып, туындының негізгі көркемдік өзегін қалыптастырады.Композицияның орталық бөлігі сәуле тәрізді жан-жаққа таралатын металл элементтермен толтырылған. Бұл құрылым ішкі қысым мен кеңею әсерін туғызады. Қозғалыссыз сыртқы құрылым мен экспрессивті ішкі «өзектің» қарама-қарсылығы шығарманың атауымен үндесетін жасырын жарылыс әсерін қалыптастырады.Бұл туындыны қабылдауда сызықтық ұйымдасу ерекше маңызға ие. Металл профильдер кеңістікті жай ғана толтырмай, белгілі бір бағытқа бағдарланған күштік өрісті құрайды. Соның нәтижесінде қозғалыс шекараларды үздіксіз еңсеру үдерісі ретінде сезіледі. Мүсін тұйық көлемнен гөрі энергия мен серпіннің көркемдік моделі ретінде қабылданады.Металл материалының қаттылығы мен құрылымдық сызықтардың нақтылығы өзара қиылысқан элементтердің әсерінен туындайтын оптикалық дірілмен үйлеседі. Көру бұрышы өзгерген сайын композицияның құрылымы да өзгеріп отырады: кейбір бөліктер көзге көмескіленсе, енді біреулері айқындалып, кеңістікте үстемдікке ие болады. Бұл құбылыс туындыдағы тұрақсыздық пен ішкі кернеу сезімін күшейтеді.Сәкен Нарыновтың шығармашылығы тұрғысынан қарастырғанда, бұл туынды сәулеттік ойлау жүйесі мен кеңістіктік пластиканың үйлесімін айқын көрсетеді. «Қысым» («Напор») композициясын жүйе мен күштің, тәртіп пен ішкі серпіннің өзара әрекеттесуінің көркемдік метафорасы ретінде түсіндіруге болады. Мұнда пішін мүмкін болатын серпіліс алдындағы шектік қысым күйін бейнелейді.Қалалық ортада бұл мүсін интеллектуалдық пластикалық доминанта қызметін атқарып, айналасына шоғырланған қуат пен жасырын қозғалыс сезімін қалыптастырады.