Қыш құмырашы шеберханасы. XV–XVII ғасырлар. Күлтөбе қалашығы
XV–XVII ғасырлардағы бұйым күйдіретін пеші бар қыш шеберханасы. Күлтөбе қалашығы, Түркістан облысы
Бұл нысан Оңтүстік Қазақстандағы қыш өнері мен қалалық қолөнер дәстүрінің жоғары деңгейде дамығанын көрсетеді. Аталған өңір Орталық Азиядағы сауда және мәдени байланыстар тоғысқан маңызды аймақтардың бірі болғандықтан, мұнда керамика өндірісі ерекше өркендеген.Шеберхананың сәулеттік құрылымы өндірістік қажеттіліктерге толық бейімделіп, функционалдық тұрғыдан ұтымды ұйымдастырылған. Кешеннің негізгі бөлігі қыш күйдіретін пеш болып табылады. Оның құрылысы ортағасырлық шеберлердің керамика күйдіру технологиясын терең меңгергенін дәлелдейді. Пеш от жағатын және күйдіретін бөліктерге бөлінген. Мұндай жүйе жылудың біркелкі таралуын қамтамасыз етіп, сапалы қыш бұйымдарын дайындауға мүмкіндік берген. Осындай инженерлік шешімдер ортағасырлық ұсталардың кәсіби деңгейінің жоғары болғанын айқын көрсетеді.Көркемдік тұрғыдан алғанда, мұндай шеберханаларда жасалған керамикалық бұйымдардың өзіндік маңызы зор. Қыш өнімдері пішіндерінің алуан түрлілігімен және бай сәндік өрнектерімен ерекшеленген. Оларда геометриялық, өсімдік тектес және эпиграфикалық ою-өрнектер кең қолданылған.Керамикалық бұйымдар тек тұрмыстық қажеттілікті өтеп қана қоймай, эстетикалық қызмет те атқарған. Олар халықтың күнделікті мәдениетінің ажырамас бөлігіне айналып, ортағасырлық қалалық өмірдің көркемдік талғамын танытқан.