«Күн тұтылар алдындағы сәт», 2009
Алмагүл Менлібаева • Фотосурет. Hahnemühle Photo Rag қағазы, сиялы баспа. 71 × 107 см
Фотография қазіргі заманғы жаңа медианың кең таралған әрі маңызды түрлерінің бірі болып саналады. Алмагүл Менлібаеваның фототуындысының атауы метафоралық сипатқа ие және, мүмкін, әлем халықтарының мифологияларында кездесетін күннің жоғалуы туралы сюжеттермен байланысты. Ежелгі наным-сенімдерде адамдар күнді алып мақұлықтар жұтып қояды немесе бұл құбылыс құдайлардың қаһарын білдіреді деп сенген.Фотосурет атауының мәтіндік дискурсы кеңестік кезеңдегі тарихи қасіретті оқиғалармен сабақтасады. Тоталитарлық режимнің саяси қуғын-сүргіні кезінде әртүрлі айыптармен миллионнан астам адам ГУЛАГ жүйесінің ірі лагерьлерінің бірі – Карлагқа қамалды. Осы тарихи жады шығарма мазмұнының маңызды семантикалық қабатын құрайды.Композицияның орталық бөлігінде уақыттың әсерінен қираған бағаналы-арқалық құрылымдағы ғимараттың қаңқасы орналасқан. Жекелеген тік тіректер мен үшбұрышты фронтондар ежелгі грек сәулетінің көркемдік бейнелерін еске түсіреді. Ғимараттың бірінен соң бірі шексіз қайталанатын анфиладалық бөліктері перспектива сызығына қарай созылып, зорлық-зомбылықтың ауқымы мен тарихи трагедияның шексіздігін меңзейді. Ғимараттың екі жағындағы қираған бетон қабырғалары суретшінің көркемдік тұжырымдамасындағы алаңдаушылық пен драматизмді күшейте түседі.Композициядағы үш әйел бейнесі өмірдегі тірек пен төзімділіктің символы ретінде берілген және олар ежелгі грек сәулетіндегі кариатидаларды еске салады. Суық аспан аясында олардың төбесінен салбырап тұрған жалғыз шамдар үйдің, отбасының және жоғалған мекеннің символы ретінде қабылданады. Әйелдер сахналық түрде қойылған баспалдақтардың үстінде тұрғандай бейнеленген. Мұндағы баспалдақ бейнесі тек тұғыр ғана емес, сонымен бірге рухани көтерілу, үміт және жаңғыру идеяларымен байланысты көпмағыналы символ ретінде көрінеді.Композицияның ортасындағы әйел тұлғасы өнер тарихындағы Мадонна бейнесін еске түсіреді. Бұл туындыда ол «дала мадоннасы» ретінде қабылданып, барлық тарихи қасіреттерге қарамастан өмірдің жалғасуын, рухтың беріктігін және қайта жаңғыруды бейнелейтін символдық образға айналады.
Дереккөз: Almaty Museum of Arts