«Тотем», 2000 ж. Акрил, ағаш массасы, керамика, шыны, металл, мүйіз.
Гулиев Шамиль
Тотемдік тік құрылым ағаш массасы, керамика және түстік безендіру қолданылған аралас техникада орындалған бұл сәндік-мүсіндік композицияның көркемдік негізін құрайды. Созылыңқы пішін қасиетті нысанның көне үлгілерін және ұжымдық символиканың архаикалық формаларын меңзейтін өзіндік пластикалық бағана ретінде қабылданады.Композиция бірінен кейін бірі жалғасатын сегменттерді біртіндеп өрбіту қағидасына негізделген. Әрбір бөлікте маска тәрізді антропоморфтық бейнелер қайталанып отырады. Олардың ырғақты алмасуы көптік пен үздіксіздік әсерін қалыптастырып, жекелеген тұлғалардың дербестігін жойып, біртұтас пластикалық жүйеге біріктіреді. Геометрияланған торлы құрылым нысанның сәулеттік сипатын күшейтіп, оның беткі қабатының күрделі ішкі ырғақтық ұйымдасуын айқындайды.Композицияның төменгі бөлігі жалпыланған әрі монументалды пластикамен ерекшеленеді. Тұғырдағы бейнелер бүкіл құрылымның тірек қабаты ретінде қабылданып, жоғары бағытталған пішіннің орнықтылығын қамтамасыз етеді. Осылайша нысан жерден басталып, жоғарғы символдық деңгейге қарай дамитын өзіндік «бейнелер ағашы» әсерін береді.Зооморфтық мотив көне тотемдік дүниетаныммен және Орталық Азия көшпелі мәдениеттеріне тән символикамен сабақтасады. Композицияның жоғарғы элементі тік осьтің шарықтау нүктесі қызметін атқара отырып, адам, табиғат және киелі кеңістіктің өзара байланысын білдіретін белгі ретінде көрінеді.Түстік және керамикалық қондырмалар қара түсті пластикалық массаның бірсарындығын бұзып, композицияның жекелеген құрылымдық бөліктеріне көркемдік екпін береді. Бір түсті дерлік бет пен ашық түсті сәндік элементтердің қарама-қарсылығы шығарманың сәндік әсерін күшейтеді. Мұнда ою-өрнек қосымша безендіру құралы ғана емес, заманауи көркемдік пішінді архаикалық символдық дәстүрмен байланыстыратын көрнекі кодтар жүйесі ретінде қызмет атқарады.Шығарманың мазмұны ұжымдық жады мен ұрпақтар сабақтастығы идеясына негізделген. Бір тік құрылымға біріктірілген көптеген антропоморфтық бейнелер жеке тұлғадан тыс өмір сүретін мәдени бірегейліктің метафорасын қалыптастырады. Бұл туынды Қазақстанның заманауи өнеріне тән дәстүрлі архетиптерді, этномәдени символиканы және contemporary art көркемдік тілін синтездеу үрдісін айқын көрсетеді. Осы арқылы архаикалық тотем қазіргі заманғы өзекті көркемдік бейнеге айналып, жаңа мағыналық деңгейде қайта пайымдалады.