«Әлемнің жаратылысы», 1994 ж. («Өмір ағашы» сериясынан). Ағаш, көркем жазу. 245 × 45 × 45 см. Дереккөз: Реалистік шеберліктен адамзаттың тасқа қашалған үндеулеріне дейін [Электрондық ресурс]. – Қолжетімділік режимі: https://askaresenbayevpin.wixsite.com/website/post/аскар-есенбаев-от-реалистического-мастерства-к-каменным-посланиям-человечества
Есенбаев Асқар
Шығарманың тік композициясы табиғи ағаш пішінін авторлық кескіндемелік интерпретациямен ұштастырған әлем ағашының пластикалық үлгісі ретінде құрылған. Цилиндр тәрізді көлемдердің біртіндеп жоғары өрістеуіне негізделген монументалды құрылым дәстүрлі мәдениеттердегі архаикалық тотемдік пішіндер мен киелі бағаналарды еске түсіріп, композицияның берік тік өзегін қалыптастырады.Автор ағаштың табиғи фактурасын әдейі жасырмайды. Ағаш талшықтары, жарықтары мен беткі қабатындағы табиғи кедір-бұдырлар анық сақталып, шығарманың көркемдік құрылымына белсенді түрде енгізілген. Соның нәтижесінде кескіндемелік бейнелеу сырттан жапсырылған сәндік қабат ретінде емес, ағаштың табиғи болмысының органикалық жалғасы ретінде қабылданады.Кескіндемелік жүйе таңбалық, зооморфтық және антропоморфтық мотивтердің өзара үйлесіміне негізделіп, ырғақты ұйымдастырылған көркемдік баяндау кеңістігін қалыптастырады. Композицияның әрбір деңгейі өзіндік бейнелік дербестікке ие болғанымен, сонымен қатар тұтас тік нарративтің құрамдас бөлігі ретінде қызмет атқарады. Мұндай құрылым төменгі материалдық деңгейлерден жоғарғы символдық әрі сакралды кеңістікке қарай мағыналардың біртіндеп ашылу әсерін туғызады.Ағаш көлемінің табиғи салмақтылығы мен сызықтардың, түстік екпіндердің серпінді қозғалысы арасындағы қарама-қарсылық күрделі көркемдік динамика қалыптастырады. Бұл шығармада түс тек сәндік құрал ғана емес, композицияның ішкі ырғақтық құрылымын ұйымдастыратын семиотикалық жүйенің маңызды элементі ретінде көрінеді.Мазмұндық тұрғыдан композицияны әлемнің космогониялық моделінің көркемдік реконструкциясы ретінде қарастыруға болады. Мұнда әлем ағашы болмыстың әртүрлі деңгейлерінің өзара байланысын және тіршілік айналымының үздіксіздігін бейнелейді. Негізгі материал ретінде ағаштың қолданылуы өсу, мәдени жады және табиғи сабақтастық идеяларын күшейтсе, авторлық кескіндеме көне дүниетанымдық ұғымдарды заманауи көркемдік ойдың тіліне көшіреді.