Қапсырма
Қапсырма. XX ғасыр. Солтүстік Қазақстан. Күміс, ақық (сердолик), көгілдір ақық (бирюза), филигрань. Қазақстан Республикасы Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер музейінің қоры.
Қапсырма — белдік бекіткіші
Бұл бұйым белдікке арналған бекіткіш әшекейлер қатарына жатады. Ол киімді бекітуге арналған конструктивтік қызметпен қатар, айқын сәндік және мәртебелік мән атқарған. Құрылымы орталық байланыстырушы элемент арқылы біріктірілген екі симметриялы бөліктен тұрады және тұтас композициялық өріс қалыптастырады.
Композициялық шешімі осьтік симметрия мен орталықтандырылған құрылым қағидаларына негізделген. Қапсырманың әр бөлігі сопақша пішінде орындалып, ұштары сүйірлене аяқталады. Олардың орталық тұстарында ірі ақық (сердолик) қондырмалары орналасқан. Екі бөліктің арасында шаршы пішінді байланыстырушы элемент бекітілген. Ол қосымша тас қондырмасымен безендіріліп, композицияның негізгі түйіні қызметін атқарады.
Өрнектік жүйесі филигрань техникасында орындалған және нәзік металл сымдардың күрделі өрілуінен құралған ажурлы композиция түрінде көрінеді. Орталық тас қондырмаларының айналасында ұсақ көгілдір ақықтардан (бирюза) және бүршікті сәндік элементтерден құралған концентрлік белдеулер орналасқан. Филигрань өрнектерінің ырғақты иірімдері бұйымға жеңілдік пен нәзіктік әсер береді.
Технологиялық тұрғыдан бұйым жоғары деңгейдегі зергерлік шеберлікті көрсетеді. Филигрань негізгі сәндік қаңқаны құраса, ақық пен көгілдір ақық қондырмалары арнайы ұяшықтарға дәлдікпен орнатылған. Жіңішке металл жиектер тастардың беріктігін қамтамасыз етіп қана қоймай, олардың көркемдік әсерін де күшейтеді.
Жалпы алғанда, бұл қапсырма Солтүстік Қазақстан зергерлік дәстүрінің дамыған кезеңін сипаттайды. Мұнда ажурлы техника мен көптүсті қондырмаларға ерекше мән беріліп, күрделі сәндік құрылым қалыптасқан. Соның нәтижесінде бұйым нәзік әрі көркемдік тұрғыдан бай бейнеге ие болып, дәстүрлі зергерлік өнердің жоғары эстетикалық деңгейін көрсетеді.