Бесік
Тал, дәстүрлі жасалу технологиясы. ХХ ғ. бірінші жартысы. Шарбақты тарихи-өлкетану музейі. • Бесік. XVIII ғ. Түркістан облыстық тарихи-өлкетану музейінің қоры.
Бесік – қазақтың дәстүрлі киелі мүлкі, оның шығу тегі туралы халық арасында көптеген аңыз-әпсаналар қалыптасқан. Бесікті пайдалануға қатысты қатаң ережелер мен тыйымдар бар. Мәселен, «бос бесікті тербетуге болмайды», бұл жаман ырым блып саналады. Сәбиді алғаш бесікке бөлеу — «Бесікке салу» жоралғысы балаға денсаулық пен бақ-береке тілеумен өткізіледі. Төле би бабамыз айтқандай: «Баланың бесігі – кең дүниенің есігі», сондықтан бұл үрдіс қасиетті жыр-әнмен басталады (Нұрланова 22).Халық сенімінде ағаш табиғи тұмар ретінде сәбидің денсаулығын тіл-көзден және өмірдің түрлі тауқыметінен қорғайды. Зерттеулерге сүйенсек, Сібірдің барлық түркі тілдес халықтарында ағаш «балаларды асыраушы (дүниеге әкелуші)» болып саналады, ол – өмірдің нышаны және ру мүшелерінің амандығының кепілі (Октябрьская және т.б. 32). Бесік жасау үшін тобылғы, терек немесе тал сияқты қатты ағаш түрлері таңдалған. Бесіктің құрылымы бірнеше бөлшектен тұрады: Керегесі (қорабы); Аяқтары (кейде бесікті тербетуге мүмкіндік беретін иілген ағаш тіліктеріне орнатылады); Белағаш — бесіктің екі басын жалғап тұратын ұзын тұтқа. Шеберлер бесікті безендіруде ағаш өңдеудің көптеген көркемдік тәсілдерін: жону, ою және бояуды қолданған. Ою-өрнектер негізінен игі тілектерді білдіреді: рулық таңбалар, қошқар мүйіз және т.б. Бесік нышанының халық үшін қаншалықты маңызды екенін Мұхтар Әуезовтің: «Ел боламын десең, бесігіңді түзе» деген терең мағыналы нақылынан аңғаруға болады. Бұл мақалдың астарында гүлденген ел болу үшін оның тамырын сақтау, жас ұрпақты дәстүр рухында тәрбиелеу маңызды деген ұлы ой жатыр.