Қапсырма
Қапсырма. XX ғасыр. Солтүстік Қазақстан. Күміс, қаралау, нақыштау, бедерлеу. Қазақстан Республикасы Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер музейінің қоры.
Қапсырма — белдік бекіткіші
Бұл бұйым белдік пен киім бөліктерін біріктіруге арналған бекіткіш әшекейлер қатарына жатады. Ол конструктивтік қызмет атқарумен қатар, өзіндік көркемдік құндылыққа ие сәндік элемент ретінде де маңызды орын алған. Құрылымы қозғалғыштық пен қолдануға қолайлылықты қамтамасыз ететін топсалы механизм арқылы жалғанған екі бөліктен тұрады.
Композициялық шешімі айналық симметрия қағидасына негізделген. Дегенмен, әр бөлігі созылыңқы әрі асимметриялы иілген пішінге ие болып, стильдендірілген жапырақ немесе мүйіз тәрізді мотивтерді еске түсіреді. Жабық күйінде екі бөлік бірігіп, қазақ ою-өрнегіне тән серпінді әрі үздіксіз ағымды сызық түзеді.
Өрнектік жүйесі өсімдік тектес мотивтерге негізделген және айқын спираль тәрізді құрылымымен ерекшеленеді. Иірімдер мен өркендер бұйымның сыртқы контурына үйлесімді енгізіліп, үздіксіз өрнектік ағын қалыптастырады. Қаралау (чернь) тәсілінің қолданылуы фон мен өрнек арасындағы контрастты күшейтіп, нақышталған және бедерленген бөліктердің тереңдігін айқындай түседі.
Технологиялық тұрғыдан бұйым бірнеше металл өңдеу тәсілдерінің үйлесуімен орындалған. Бедерлеу (чеканка) арқылы көлемдік пішін қалыптастырылса, нақыштау (гравировка) өрнек бөлшектерін нақтылайды. Қаралау әдісі өрнек сызықтарын айқындап, композицияның графикалық мәнерлілігін арттырады.
Жалпы алғанда, бұл қапсырма Солтүстік Қазақстан зергерлік дәстүріне тән көркемдік ерекшеліктерді бейнелейді. Мұнда пішін еркін пластикалық сипатқа ие болып, бұйымның контуры мен өрнегі біртұтас көркемдік жүйе қалыптастырады. Нәтижесінде қарапайым функционалдық элемент жоғары эстетикалық мәнге ие сәндік бұйым деңгейіне көтеріледі.