Алаша хан мазары
XVI ғ. Ұлытау облысы
Күйдірілген кірпіштен тұрғызылған бұл кесене ортағасырлық Қазақстандағы портал-күмбезді сәулет өнерінің көрнекті ескерткіштерінің қатарына жатады. Оның композициялық құрылымы монументалдылығымен және конструкциялық қисынның бай сәндік безендірумен үйлесімді ұштасуымен ерекшеленеді. Кесененің көлемдік шешімі айналадағы кеңістікте айқын дараланып, ландшафттың сәулеттік доминантасына айналған.Кесененің сәулеттік келбеті салмақты текше тәрізді негіз бен он алты қырлы барабанға орнатылған сфера-конус пішінді күмбездің өзара қарама-қарсылығы арқылы қалыптасқан. Мұндай композиция құрылысқа айбындылық пен үйлесімділік береді.Негізгі қасбеті биік порталмен айрықша ерекшеленген. Оның қуатты пилондары мен оңтүстік-батысқа бағытталған терең аркалы қуысы кесененің көркемдік орталығына айналған. Портал салтанатты кіреберісті айқындап, ғимараттың монументалды сипатын күшейтеді. Арка сәндік өрнекті белдеумен көмкерілген. Бұл өрнектер үздіксіз қозғалыс әсерін тудырып, әлемнің мәңгілігі мен тұтастығы идеясын бейнелейді.Кесененің көркемдік әсерін қабырғалардағы сәндік кірпіш қалау тәсілі ерекше күшейтеді. Тігінен және көлденеңінен қаланған кірпіштердің кезектесуі жарық пен көлеңкенің күрделі үйлесімін туғызып, ғимараттың пластикалық әсерін байыта түседі.