«Сазсырнай» сөзінің мағынасы екі бөліктен құралады: саз — балшық, ал сырнай сөзіндегі сыр — құпия, сыр дегенді білдіреді. Мысалы, сырласу — көкейдегі ойды бөлісу, ал сырлас — өз сырыңды сеніп айтуға болатын ең жақын дос. Сырнай сөзінің алдына, әдетте, оның жасалу материалына немесе құрылымдық ерекшелігіне байланысты қосымша анықтауыш жалғанады: қамыс сырнай (қамыстан жасалған), мүйіз сырнай (мүйізден жасалған), сазсырнай (саздан жасалған) және тағы басқалары. Сөзбе-сөз аударғанда, сазсырнай — «құпиясы бар саздан жасалған сыбызғы».

Сазсырнай жасалатын материал — саз тюркілік натурфилософия тұрғысынан киелі саналған. Ол құдайлар бейнесін жасауға, ыдыс-аяқ пен түрлі тұрмыстық бұйымдар дайындауға, алғашқы әшекейлерді жасауға және адам қолымен тұрғызылған алғашқы баспаналарды салуға пайдаланылған ең алғашқы материалдардың бірі болған. Саздың табиғи қасиеттерін тану адамның сезімдік әлеміне де ауысып, «жұмсартады», «жанға жайлылық сыйлайды» деген мағынамен ұштасады.

Қазақ тілінде саз сөзі әуен, мақам, музыка деген мағыналарды да білдіреді; сазды — әуезді, әсерлі; сондай-ақ саз — интонация мағынасында да қолданылады (сазына келтіріп оқу — мәнерлеп оқу) [16, 123-б.]. Сазсырнайдың үні «мөлдір, ашық» тембрімен ерекшеленеді, оның дыбысы нәзік те тосын. Бұл аспапта орындаушылар кең даладағы жеңіл желдің лебін, құлынның тұяқ дүбірін, судың сылдырын және шөптің баяу сыбдырын бейнелей алады.

Сазсырнайға туыстас аспаптар — үскірік пен тастауық, бұлар да саздан жасалған. Бұл еліктеуіш аспаптар құстардың үнін, жануарлардың даусын музыкалық түрде салуға қызмет еткен, ал олардың кейбірі табиғат құбылыстарын — боранның, бұрқасынның және желдің уілін де жеткізе алған.