Қысқаша энциклопедия Қазақ мәдениетінің белгілері мен нышандары
Қазақ өнерінің белгілері мен символдары
Киіз үй семиотикалық кеңістік ретінде
Қазақ ою-өрнегінің тілі
- «Дөңгелек»
- «Күн нұры»/«Күн көзі»
- «Төртқұлақ»
- «Шимай»
- «Жұлдыз»
- «Ай»/«Айгүл»/«Айшық гүл»
- «Кемпірқосақ»
- «Шаршы»
- «Тұмарша»
- «Балдақ»
- «Ирек»
- «Төртүшкіл»
- «Қармақ»
- «Шынжыра»
- «Қарға тұяқ»
- «Қошқар мүйіз»/«Қос мүйіз»/«Сыңар мүйіз»
- «Аттабан»/«Аша тұяқ»
- «Құсмұрын»/«Құсқанат»/«Құсмойын»/«Құстаңдай»/«Қазмойын»
- «Ағаш гүл»
- «Ит құйрық»
- «Өткiзбе»/«Өркен»
- «Түйетабан»/«Өркеш»/«Ботамойын»/«Ботакөз»
- «Гүл»/«Қызғалдақ»/«Райхангүл»
- «Бөрi кұлақ»
- «Масақ гүл»«Арпабас»
- «Өрмекші»/«Алақұрт»
- «Жылан»/«Жыланбас»/«Жыланбауыр»
Дәстүрлі костюм семиотика аясында
Қазақ зергерлік өнерінің символ шығармашылығы
Материалдың символикалық мазмұны (қолөнер, қолданбалы өнер)
Қазақ музыкасының таңбалық табиғаты
Көктас (Лазурит)
Көктас – аспан түсті тас, ең алдымен өзінің түсі – Тәңірдің түсі үшін ерекше құрметке ие болған. Археологиялық деректер оның кеңінен қолданылуын куәландырады: ол сырға, білезік, белдік, кеуде және мойын әшекейлері және т. б., ерлерге, әйелдерге және балаларға арналған бұйымдарды бедерлеуде қолданылған. Түркі-моңғол халықтарының көне тарихын зерттейтін мамандар оны ауқатты адамдар немесе ерекше мәртебеге ие – бақсылар, емшілер, т. б. тағатын «беделді мәртебелі тас» деп атайды. Ол қымбат және сирек кездесетін тас саналған. Түркі және басқа мәдениеттерде көктас игілікті, қорғаныс, сондай-ақ құнарлылық қызметімен байланысты болды. Мысырда, Вавилонда және Ассирияда лазурит асыл тас болып саналды, одан жасалған бұйымдар салт-дәстүрлік мәдениетте және қасиетті құрылымдарды безендіруде кеңінен қолданылды. Ежелгі мысырлықтар бұл минералды «аспан ұлы» деп атады, оны басты құдай Амон-Рамен байланыстырды және оның көмегімен құдайлармен байланыс орнатуға болады деп сенді.
ШайгОзова Ж.Н., Наурзбаева А. Б.
Краткая энциклопедия знаков и символов казахской культуры.
Алматы: КазНИИК, 2023.