Семиотика тұрғысынан ұран, яғни жауынгерлік айқай ерекше қызығушылық тудырады. Мамандардың айтуынша, оның басты қызметі — шабуылды белгілеу, яғни соғысқа әзірліктің нышаны болу және одақтастарды құлақтандыру. Алайда түркі-моңғол халықтарындағы ұранның қолданылу аясы мұнымен шектелмейді. Ол ата-баба культімен тығыз байланысты әртүрлі ғұрыптар мен рәсімдерде, яғни ру қамқоршысының рухын шақыру кезінде, қаумалап аң аулауда, түрлі жарыстарда, сондай-ақ үйлену салтына қатысты жоралғыларда да айтылған.

А.К. Күшкімбаев [7] Бабырға сілтеме жасай отырып, түркілерде соғыс кезінде екі сөзден тұратын ұран қолданылғанын жазады: кездескенде бір адам алғашқы сөзді айтса, екіншісі соны жалғастыруға тиіс болған. М.Г. Рабинович ұрандарды үш негізгі топқа бөледі: рулық діни культпен немесе тотеммен байланысты ұрандар; қадірленетін мекенмен, мысалы төбе не таумен байланысты ұрандар; сондай-ақ ру бастауында тұрған адаммен немесе сол кездегі көсеммен байланысты ұрандар [8, 307-б.].

Жауынгерлік ұрандар, сірә, бұдан да ертеректегі дыбыстық белгілерден, нақтырақ айтқанда аңшылық кезіндегі дауыстардан бастау алады. Аңшылықтың өз ерекшелігі шартты белгілерді, өзіндік құпия белгіні қолдануды қажет еткен, ал мұндай белгі көбіне құстың даусына ұқсаған. Қазақтарда жалпыхалықтық ұран — «Алаш» болған, оны ғалымдар халықтың өз атауының баламасы деп түсіндіреді: «алаштың азаматы» — қазақ. Сонымен бірге әрбір қазақ руының өз ұраны болған: наймандарда — Қаптағай, қаракерейде — Қабанбай, садырда — Алдияр, қыпшақта — Ойбас және тағы басқалар. Бұл ұрандардың барлығы белгілі батырлардың немесе ру аталарының есімдерін жаңғыртады. Қазақ хандары мен сұлтандары, яғни төре әулеті, өзге рулар қолдана алмайтын «Арқар» деген ұранды пайдаланған.

Семиотикалық тұрғыдан жауынгерлік ұран топтасуға, бірігуге шақыратын кодтық сөз ретінде қарастырылады. Сонымен қатар ол тану белгісі қызметін атқарып, ата-баба культіне бағытталған үндеу ретінде де көрініс береді.