Қазақ хандығы кез келген мемлекет сияқты дамыған тулы кешенге ие болды, ол бүгінгі күні мамандар тарапынан дереккөздер негізінде біртіндеп қалпына келтірілуде. Негізгі дереккөздер ретінде жартас суреттері, фольклорлық мәліметтер, сондай-ақ революцияға дейінгі кезеңдегі саяхатшылар мен этнографтардың жазбалары қызмет етеді. Әртүрлі деректерге сәйкес, қазақтарда ақ («Абылайдың ақ туы»), қызыл және жасыл тулар, сондай-ақ «ала-шұбар ту» (от түстес ала-құла ту) және «көк-ала ту» (көк ала ту) болған. Тарихшылардың пікірінше, қазақтардың тулы кешені ежелгі түркі дәстүрлерінен бастау алады, ал ең көне элементтеріне ат құйрығы байланған сырықтан тұратын бунчуктар мен туғылар жатады. Түркі халықтарында туғыларға тағылатын құйрық саны әртүрлі болғанымен, көбіне тоғыз саны пайдаланылған, бұл түркілер мен моңғолдар дүниетанымында сакралды, шектілікті білдіретін сан болып есептелген. Көшпелілер түсінігінде жылқы – әлемдер арасын байланыстырушы медиатор, ал моңғолдарда бунчукқа ақ яктың құйрығы тағылған, бұл құдіреттің белгісі болған. Сонымен қатар жануарлардың жүні мен қылы көшпелі мәдениетте көптік, байлық және молшылықтың символы ретінде қабылданған. Тоғыз құйрықты бунчук немесе ту, әдетте, ең қуатты хандарға тиесілі болған. Сенім бойынша, ұлы билеушілер қайтыс болғаннан кейін олардың жаны туғы немесе бунчукта қоныстанып, халық пен әскерді қорғауды жалғастырады, яғни рух-қорғаушыға айналады (Шыңғыс хан жаны туралы аңыз). Сондықтан соғыс туын жоғалту үлкен масқара саналған.

Дереккөздерде көбінесе қасқыр басы бейнеленген тулар туралы мәліметтер кездеседі (қасқыр – ежелгі түркі тотемі), ол мұнда биліктің нышаны ретінде көрінеді.

Бунчуктар, туғылар және тулар тайпаның, әскери бөлімнің және тұтас халықтың символы қызметін атқарған. Бір қызығы, тулар тек әскери мақсатта ғана емес, сакралды тәжірибелерде де қолданылған. Тарихшылардың мәліметінше, соғыс рухын көтеру үшін бейбіт уақытта да арнайы шерулер өткізілген.

Қазақстан этнографиясында тудың жерлеу-еске алу рәсімдерінде қолданылуына көптеген мысалдар бар. Мысалы, қарт адам қайтыс болғанда ақ ту, орта жастағы адам болса қара ту, ал жас адам қайтыс болса қызыл ту ілінген: ақ түс – қасиеттіліктің, қызыл – жастықтың, қара – терең қайғының белгісі.

Туғылардың қолданылуына сакралды орындарға табыну және бақсылардың жораларында да мысалдар кездеседі. Н.С. Терлецкийдің айтуынша, Орталық Азия халықтарында, соның ішінде қазақтарда да туғылар тек әскери мақсатта ғана емес, жерлеу-еске алу рәсімдерінде, әулиелер мен беделді тұлғалардың қабірлерін құрметтеу дәстүрінде, сондай-ақ бақсылардың емшілік тәжірибесінде де пайдаланылған.

А.Ш. Бимендиев туғылардың үйлену салтында да қолданылғанын атап өтеді, атап айтқанда, қалыңдықты күйеу үйіне алып баратын керуенде. «Біздің ата-бабаларымыз тудың сакралды мәніне үлкен мағына берген, ол екі әлемнің шекарасында орналасқан жолдың орталығы ретінде қарастырылған. Бұл екі әлемді қалыңдықтың жолы, яғни ата-баба рухтары қорғап отырған үйлену шеруі байланыстырады. Артқа жол шектеулі, ал алға жол ашық әрі еркін» [15, 32-б.].

Тулы кешеннің көпқырлы қызметі сырықтың вертикалі (дүниежүзілік ағаш) ретінде түсіндірілуімен байланысты, ол жер мен аспанды байланыстыратын діңгек, жоғарғы биліктің символы және маңызды культтік әрі рәсімдік атрибут болып табылады. Сонымен қатар тулардағы өрнек, түс және пішін де үлкен семантикалық мағынаға ие болған.