Күн — көптеген халықтар үшін ең көне символдардың әрі табыну нысандарының бірі. Күннің көкжиек бойымен қозғалысы, күн тоқырауы мен күн теңелуі кезеңдері ерте заманнан-ақ адам өміріндегі маңызды тіршілік циклдерін айқындайтын межелер қызметін атқарған. Көптеген мифологияларда ол жоғарғы құдай ретінде танылады: мысырлық Ра, парсылық Митра, гректік Гелиос, ацтектік Тонатиу, жапондық Аматэрасу және т.б.

К. Жанабаевтың пікірінше, қазақ мифологиясында Күн батырмен, яғни ер бастауын білдіретін бейнемен астастырылады. Ол күн сайын өз жолында қараңғы күштермен үздіксіз шайқасып отырады. Өзінің сәуле-жебелері арқылы түнек күштерді ығыстырып, оларды жыраларға, қуыстарға, жартастар мен төбелердің арасына тығылуға мәжбүр етеді. Қазақ арасында «таң атқан» деген тіркестің қолданылуы да бекер емес, бұл ұғымды астарлы түрде «күн атылды» деп түсінуге болады. Тал түсте батырдың күші әлсіреп, қараңғы күштер қайтадан қарсы әрекетке көшеді. Содан соң Күн-батыр батыстағы Ерлік патшалығына түсіп, келесі күні таңертең шығыстан жас батыр кейпінде қайта көтеріледі. Күннің осылайша батып, қайта шығу циклінде қазақтар жақсылық пен жамандық күштерінің мәңгілік күресін, сондай-ақ эпикалық қаһарман — Күннің өлмес болмысын бейнелеген.

Қазақ ұғымында күн — ұзақ өмірдің, байлық пен молшылықтың нышаны. Онымен байланысты көптеген әдет-ғұрыптар мен рәсімдер қалыптасқан. Қазақ сенімінде батып бара жатқан күн ауруды өзімен бірге алып кетеді деп есептелген. Бұл түсінік «ұшықтау» рәсімінен көрініс тапқан. Емші науқастың бетіне су бүркіп тұрып: «Тфай, тфай, ұшық, кет пәле, кет, кет!» — деп айтқан.