Әлемдік мәдениетте найзағай Аспан мен Жерді байланыстырушы күш ретінде ұғынылып, Көктің құдіретті еркін білдіретін нышан саналған. Найзағай көптеген құдайлардың маңызды белгісі болған: ол Брахманның, ежелгі грек Зевсінің және өзге де тәңірлердің ұлылығы мен құдіретін танытқан. Түркі халықтарының танымында күн күркіреуі мен найзағайды ұлы Тәңірі билеген, олар оның әмірімен зұлымдықты жазалаушы күш ретінде қабылданған. Түркілерде алғашқы көктемгі күн күркіреуіне байланысты бірқатар наным-сенімдер болған. Мысалы, алғашқы күн күркіремейінше жабайы пияз секілді өсімдік тектес тағамдарды жеуге рұқсат етілмеген. Күн күркірегеннен кейін өсімдіктер тезірек өседі, ал сол шөппен қоректенген малдың сүті молаяды деп сенген. Ертеде қазақтар алғашқы күн күркіреген кезде шелекке немесе киіз үйдің керегесіне ұрып, ырым жасаған. Бұл жөнінде Ш. Уәлиханов та жазып, аталған ғұрыпты сүттің мол болуы мен төлдің көбеюін тілеумен байланыстырған.

Қазақтар сәуір айындағы алғашқы найзағайды Қызыр қамшысы деп атаған. Бұл атау сөзбе-сөз «Қызырдың қамшысы» деген мағынаны білдіреді. Қызыр — түркі мифологиясындағы молшылықтың, бақ пен дәулеттің иесі Қыдыр атаның есімдерінің бірі. Найзағай түскен үй Тәңірінің қаһарына ұшыраған деп саналған. Ал найзағайдан қаза тапқан адам киелі деп танылса, найзағай соғып аман қалған жан қайта туған, мүлде өзгерген адам ретінде қабылданған.