Қысқаша энциклопедия Қазақ мәдениетінің белгілері мен нышандары

Іңір

1 сурет.

Көптеген халықтардың мифологиясында ең қауіпті тәулік мезгілі ретінде іңір уақыты саналады. Әлемдік мәдениетте ол өтпелі, шекаралық символ ретінде танылады: бұл — айқынсыздықтың, екіұдайлықтың, екі күйдің арасындағы аралық кеңістіктің мезгілі. Қазақ халқында іңірмен байланысты бірқатар тыйымдар болған: бұл уақытта қуыршақпен ойнауға болмайды, өйткені оған жындар қонады деп сенген; баланы сыртқа шығармаған; сүтті үйден тыс алып шығуға және бетін жаппай қалдыруға тыйым салған. Ал жолаушыға, халық сенімі бойынша, шайтандар мен өзге де жаман рухтар жоламайтын мола маңына түнеуге кеңес берілген. Славян халықтарының түсінігінде іңірде адам қорғансыз қалып, осы мезгілде аса осал болады деп есептелген. Күн батқаннан кейін далада жұмыс істеуге немесе қандай да бір белсенді әрекет жасауға тыйым салынған. Жалпы, халықтық наным бойынша, күн батқаннан кейін жасалған кез келген іс кему, тоқырау, жоғалу қаупін білдірген. Сондай-ақ, қазақтарды қоса алғанда, көптеген халықтарда бұл мезгілде ұйықтауға болмайды деп есептелген, өйткені бұл — «өзге», тылсым күштердің уақыты. Әсіресе іңір мезгілі өтпелі күйдегі адамдарға — балаларға, жүкті әйелдерге, науқастарға және басқаларға қауіпті саналған.

Encyclopedia More Item

ШайгОзова Ж.Н., Наурзбаева А. Б.

Краткая энциклопедия знаков и символов казахской культуры.

Алматы: КазНИИК, 2023.