Қазақстанның дәстүрлі және қазіргі заманғы өнері
Қазақстанның көркем мұрасына виртуалды саяхат
Бұл веб-галерея Қазақстанның бай көркемдік мұрасын және қазіргі өнердегі шығармашылық бағыттардың алуан түрлілігін таныстырады. Галереяда ұлттық дәстүрлерді жалғастыратын, сондай-ақ қазіргі заманғы өнер үдерістерін көрсететін туындылар ұсынылған.
Виртуалды көрмеге ұлттық бейнелерге, рәміздерге және мәдени сюжеттерге негізделген шығармалар енгізілген. Сонымен қатар мұнда Қазақстанның мәдени мұрасын заманауи көркемдік тәсілдер, жаңа бейнелеу құралдары мен технологиялар арқылы жаңаша түсіндіретін қазіргі суретшілердің еңбектері де қамтылған.
Ұсынылған шығармалар дәстүрлі өнер мен қазіргі өнердің өзара байланысын көрсетеді. Олар ұлттық дүниетанымды, мәдени бірегейлікті және халқымыздың рухани құндылықтарын тереңірек түсінуге мүмкіндік береді. Бұл материалдар арқылы тарихи-мәдени мұраның қазіргі көркемдік тәжірибеде қалай жалғасып, жаңа мазмұнмен дамып жатқанын көруге болады.
Веб-галерея Қазақстанның көркем мұрасын кеңінен насихаттауға бағытталған. Оның басты мақсаты — өнер туындыларын көпшілікке қолжетімді ету, сондай-ақ кең аудиторияның отандық мәдениет пен өнерге деген қызығушылығын арттыру.
Тәуелсіз Қазақстанның өнері
Сәндік-қолданбалы өнерде тері дәстүрлі түрде бедерлеу, ойып өрнектеу, жапсырмалау, перфорациялау, күйдіріп өрнектеу, өру және қондырмалау (инкрустация) сияқты техникаларда кеңінен қолданылады. Алайда заманауи өнерде тері қолөнер материалы шеңберінен шығып, көркемдік ойды жеткізудің толыққанды құралына айналып келеді. Суретшілер теріні сәндік панно, арт-объектілер, мүсіндік композициялар, инсталляциялар және авторлық дизайнерлік жобалар жасау үшін пайдаланады. Материалдық мәдениетті зерттеуші британдық ғалым Сюзанна Харрис (Susanna Harris) теріні жай ғана шикізат емес, өзіндік тарихы, өңдеу технологиясы және символдық мәндері бар ерекше мәдени материал ретінде қарастырады.
Арт-материал ретінде терінің сәндік қасиет пен көркемдік экспрессияны үйлестіретін бірегей мүмкіндігі бар. Оны бояуға, термиялық өңдеуге, көлемді пішіндер қалыптастыруға, сондай-ақ металл, ағаш, тоқыма, керамика және заманауи синтетикалық материалдармен үйлестіруге болады. Осы қасиеттерінің арқасында тері күрделі визуалдық әрі тактильдік әсерлер жасауға мүмкіндік беретін әмбебап көркемдік негізге айналып, суретшілердің шығармашылық тәжірибесіне кең өріс ашады.
Өнертану дискурсында тері семиотикалық және тактильдік әлеуеті жоғары материал ретінде қарастырылады. Оның беткі қабатында табиғи шығу тегінің іздері сақталатындықтан, шығармаға ерекше материалдық сипат беріп, табиғат пен мәдениеттің өзара байланысын күшейтеді. Француз философы әрі өнер теоретигі Жан Бодрийярдың пікірінше, материалдың фактурасы көркем туындының мағынасын өздігінен жеткізетін дербес элемент бола алады және көрерменнің қабылдауында ерекше деңгей қалыптастырады.
Заманауи өнер контексінде тері көбіне қосымша символдық мәнге ие болады. Ол жадымен, уақытпен, тәндік болмыспен, өмірлік тәжірибемен және мәдени бірегейлікпен астасады. Материалдың табиғи түрде ескіруі, уақыт өте келе түсі мен фактурасының өзгеруі көркем туындының тұжырымдамасының ажырамас бөлігіне айналып, уақыттың өтуі, тарихи жады және мәдени үдерістердің сабақтастығы идеяларын айқындай түседі. Осы тұрғыдан алғанда, теріні табиғи шығу тегін, бай сәндік мүмкіндіктерін және терең символдық әлеуетін тоғыстырған ерекше көркем медиум деп атауға болады.
Бұл бағытта белгілі қазақстандық суретшілер Жәңгір Үмбетов пен Амангүл Иханованың шығармашылығын ерекше атап өткен жөн. Олар арнайы өңделген бұзау терісіне кескіндемелік туындылар орындаудың авторлық техникасын әзірледі. Бұл әдіс «құш-қон» деп аталады және «сезімтал тері» деген мағынаны білдіреді.